یادداشت دکتر حسین حکیم الهی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی جهرم
جهرم از دهههای گذشته، نه فقط به خاطر تخصص پزشکانش، بلکه به دلیل «پاک بودن محیط درمان از روابط مالی غیررسمی» یک قطب و پناهگاه درمانی در جنوب کشور بوده است؛ مأمنی که بیماران میدانستند در آنجا جز رنج بیماری، دغدغه مالیِ خارج از عرفی نخواهند داشت. تمام تلاش و حساسیت ما در دانشگاه علوم پزشکی، صیانت از همین دستاورد بزرگ و اعتماد تاریخی است تا اجازه ندهیم عارضههای کشوری، این مزیت درخشان را مخدوش کند.
در نشست اخیر با اصحاب رسانه نیز دغدغه بهحقی پیرامون همین موضوع و «ارتباط مالی مستقیم میان پزشک و بیمار» مطرح شد. پاسخ به این مطالبه و مدیریت این پدیده، نیازمند یک نگاه همهجانبه و استراتژیک است: چگونه میتوان با این تخلف برخورد کرد، بدون آنکه چرخه درمان مردم از حرکت بایستد؟
مدیریت نظام سلامت، حرکت بر روی یک لبه حساس است. اگر در مواجهه با این پدیده، صرفاً به برخوردهای هیجانی، سلبی و چکشی روی بیاوریم، در واقع تنها صورتمسئله را پاک کردهایم؛ در چنین شرایطی، ممکن است یک نیروی متخصص به شهر یا استان دیگری کوچ کند و به دلیل پابرجا بودن مشکلات ساختاری، همان چرخه معیوب مالی در جای دیگری تکرار شود. نتیجه این رویکرد، حل ریشهایِ مسئله نیست؛ بلکه محروم شدن شهر از یک تخصص حیاتی و ایجاد اختلال در چرخه درمان است که تاوان آن را باز هم مردم ما پس میدهند و برای یک جراحی ساده در شهرستان خود مستأصل میشوند. هنر مدیریت، «حذف تخلف بدون توقفِ خدمت» است. ما در دفاع از حقوق بیمار هیچ مماشاتی نداریم و تشکیل ۶۰ پرونده در کمیسیون ماده ۱۱ و ارجاع آنها به تعزیرات حکومتی، گواه روشنی بر این قاطعیت است؛ اما این برخوردها کاملاً هوشمندانه و با اولویتِ قطعیِ حفظ دسترسی مردم به خدمات درمانی انجام میشود.
البته برای ریشهیابی این آسیب، باید نگاهی واقعبینانه به اقتصاد سلامت نیز داشت. تأخیرهای گاه ۱۰ ماهه سازمانهای بیمهگر، دقیقاً با مسئله تورم گره خورده است؛ یعنی حقالزحمه خدمت امروز، ماهها بعد و زمانی پرداخت میشود که ارزش واقعی آن افت شدیدی پیدا کرده است. ساختار معیوب «پرداخت پلکانی» نیز مزید بر علت شده است؛ قانونی که به زبان ساده میگوید هرچه پزشک وقت بیشتری بگذارد و بیماران بیشتری را درمان کند، درصد تصاعدی و بالاتری از حقالزحمه او کسر میشود. این چرخه معیوب و فشارهای خردکننده تورمی، تنها گریبانگیر پزشکان نیست و سایر اعضای فداکار کادر درمان، بهویژه گروه زحمتکش پرستاری را نیز بهشدت تحت تأثیر قرار داده و آنها نیز در این میان آسیب میبینند.
اما با وجود درک کاملِ این فشارهای سیستماتیک، موضع رسمی دانشگاه کاملاً روشن است: هیچیک از این نواقص نباید بهانهای برای انتقال بارِ مشکلات به دوش بیمار شود. دریافت هرگونه وجه خارج از ضابطه، تحت هیچ شرایطی توجیهپذیر نیست.
در این میان، باید از اکثریت قاطع جامعه پزشکی و متخصصان جهرم تمامقد دفاع و قدردانی کرد که با وجود همین فشارهای ساختاری، شرافت حرفهای خود را حفظ کردهاند. تبلور واقعی «اخلاق پزشکی» آنجاست که پزشک با درک شرایط بیمارِ دردمند، اجازه نمیدهد او و خانوادهاش علاوه بر رنج بیماری، زیر بار اضطرابِ تأمین هزینههای غیرقانونی کمر خم کنند.
▫️رسالت ما در دانشگاه علوم پزشکی جهرم مبارزه در دو جبهه است: در سطح کلان ملی، صدای رسای کادر درمان برای اصلاح نظام پرداختی هستیم و در سطح شهرستان، با مدیریتی هوشمندانه، مدافع سرسخت و بیاغماض حقوق بیماران باقی خواهیم ماند.