جهرم خبر، نگاهی به مسیر پرفراز و نشیبِ آموزش و پرورش در دیارِ نخل و نارنج؛ از یک مدرسه سهکلاسه تا رشدِ جهشی در آذرماه ۱۳۵۰.
بذری که در ۱۳۰۲ کاشته شد
اگر امروز جهرم را به عنوان یکی از قطبهای فرهنگی و علمیِ جنوبِ کشور میشناسیم، این جایگاه، تصادفی نیست؛ بلکه محصولِ بذری است که بیش از یک قرن پیش، در سال ۱۳۰۲ خورشیدی توسط ملکمحمودخان، فرماندار وقت، و همراهیِ روشنفکرانِ جهرمی کاشته شد. این مدرسه که در ابتدا با ساختاری کوچک و سهکلاسه و با مدیریتِ محمدجعفر پیروزی (رئیس وقت اداره پست) و برادرش احمد پیروزی آغاز به کار کرد، در واقع نخستین گامِ جهرم به سوی مدرنیته بود؛ نهادی که بعدها با اعانه سالانه ۲۵۰ ریالی «اداره فرهنگ فارس» توانست روی پای خود بایستد و مسیرِ تاریخِ آموزشی شهر را تغییر دهد.
جهشی خیرهکننده در آمار؛ نگاهی به اذر ۱۳۵۰
وقتی به اسنادِ بهجامانده در کتاب «شهرستان جهرم» به قلم زندهیاد جلال توفان نگاه میکنیم، آمارِ آذرماه ۱۳۵۰، گویای یک تحولِ بزرگ است. در آن زمان، فرهنگِ جهرم دیگر از حالتِ محلی خارج شده و «جنبه شهرستانی» به خود گرفته بود.
نگاهی به ارقامِ آن سال، تصویرِ روشنی از پویاییِ آن دوران میدهد:
- بیش از ۱۶ هزار دانشآموز (۱۰،۳۲۱ نفر در دبستانها و ۵،۷۳۳ نفر در دبیرستانها و دانشسراها) که در شبکهای متشکل از ۵۳ دبستان، ۱۰ مدرسه راهنمایی و ۷ دبیرستان و دانشسرا تحصیل میکردند.
- حضور ۵۳۷ کارمند فرهنگی، نشان از یک ساختارِ اداریِ منسجم و رو به رشد داشت.
- نکته قابل تامل: افزایش سالانه ۷ درصدیِ تعداد دانشآموزان در آن بازه زمانی، نشاندهنده عطشِ شدیدِ خانوادههای جهرمی به آموزش فرزندانشان بود؛ جایی که سهمِ دختران از علمآموزی، گامبهگام در کنار پسران در حال گسترش بود.
نقطه عطف؛ کتابخانه عمومی و پیوند با خرد
یکی از مهمترین تحولاتِ آموزشی در سال ۱۳۵۰، افتتاحِ رسمیِ «کتابخانه عمومی شهر» زیر نظر اداره آموزش و پرورش بود. این رویداد، آموزشِ رسمیِ مدارس را به حوزه «مطالعه غیردرسی» پیوند زد و بسترِ فرهنگی شهر را تعمیق بخشید؛ اقدامی که نشان میدهد مدیرانِ وقتِ فرهنگ در جهرم، تنها به چهاردیواریِ کلاسها اکتفا نکرده بودند.
جهرم؛ شهری که آموزش را باور داشت
تاریخِ فرهنگ در جهرم، تاریخِ «خودیاری» است. از همان روزهای نخست که برادران پیروزی با دست خالی مدرسه را اداره میکردند تا زمانی که این نهاد به پشتوانهی مردمی و اداریِ قوی تبدیل شد، یک اصل ثابت بوده است: «فرهنگ در جهرم، یک دغدغه عمومی بوده است.»
این مسیرِ پر افتخار، از یک مدرسه سهکلاسه تا تاسیسِ مراکز آموزش عالی و دانشگاهی در دهههای بعد، نشان میدهد که جهرم همواره در پیِ «توسعه از مسیرِ دانایی» بوده است. برای کسانی که مشتاقِ شنیدنِ جزئیاتِ بیشتر از این داستانِ بلند هستند، «کتاب تاریخچه و خاطراتی از فرهنگ جهرم» همچون سندِ گویایی از رنجها، تلاشها و افتخاراتِ معلمان و دانشآموزانِ این دیار باقی مانده است.
آموزش و پرورشِ امروزِ ما، مدیونِ همان ۲۵۰ ریال اعانههای دورانِ قدیم و همتِ روشن فکرانی است که میدانستند آیندهی جهرم، نه در نخلستانها، بلکه در کلاسهای درس ساخته میشود. پاسداشتِ این میراث، وظیفهای است که امروز بر دوشِ نسلِ معلمان و دانشآموزانِ این شهر سنگینی میکند.
منبع: به نقل از زندهیاد جلال توفان / با نگاهی به مستندات ایرج قزلی جهرمی.