به گزارش جهرم خبر، اگر تحقیقی دربارهی جشنوارهها و فستیوالها و جوایز ادبی هنری که در کشور برگزار میشده و میشود؛ انجام دهیم؛ بدون شک نام دوسالانهی داستان کوتاه نارنج را جز معدود جشنوارههایی میبینم که همچنان با قدرت و کیفیت بالا در حال برگزاری است. دوسالانهای که طی دو دههی گذشته یعنی از سال ۱۳۸۶ که راهاندازی شده، تاکنون پابرجا بوده و دوران ریاست هفت مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان فارس یعنی آقایان منصور طبیعی، زندهیاد محمود عالیشوندی، احمدی همتی بوشهری، بهزاد مریدی، صابر سهرابی، حمیدرضا قانعی و مهدی رنجبر را به چشم دیده است.
در آستانهی برگزاری دهمین دورهی این دوسالانهی بینالمللی بد ندیدیم که نگاهی به آن بیاندازیم و در گفتوگویی با دبیر این دوسالانه شما را در جریان چند و چون برگزاری این دوسالانه قرار دهیم.
جرقهی جشنوارهی نارنج چه زمانی و چهطور ایجاد شد؟
ایدهی برگزاری نارنج در ابتدای سال ۱۳۸۶ توسط دوست عزیزم آقای احسان شاهطاهری که از تهران برای کار در نیروگاه سیکل ترکیبی به جهرم آمده و همان سال کارگاه داستان باران را در جهرم راهاندازی کرده بودند؛ مطرح شد و سپس با همت و پیگیری ایشان و همراهی و همدلی همهی اعضای کارگاه داستان باران در آذرماه همان سال، اولین جشنوارهی داستان کوتاه نارنج به صورت استانی در جهرم برگزار شد.
این جشنواره تا به حال چند دوره اجرا شده و چه اهدافی را دنبال میکند.
خوشبختانه ما از سال ۱۳۸۶ که سال تاسیس نارنج هست تاکنون بهصورت منظم و مداوم توانستیم ۹ دوره را برگزار کنیم و الان نیز در آستانهی برگزاری دهمین دورهی آن هستیم. مهمترین اهداف نارنج هم میتوان در چند زمینه به آن اشاره کرد؛ اما بهصورت کلی معرفی و شناسایی نویسندگان جوان، تبدیل شهرستان جهرم به عنوان شهر دوستدار داستان، ایجاد زمینه برای معرفی و شناساندن هنرمندان جهرمی با برگزاری اختتامیههای باشکوه، فراهم کردن زمینهی حضور نویسندگان مطرح در جهرم و همچنین معرفی نویسندگان جهرمی به ادبیات داستانی کشور از مهمترین اهداف ماست.
از نظر شما مهمترین دستآوردهای جشنواره طی این ده سال چه بوده است؟
بارها گفتهام که استمرار طی بیست سال در کنار حفظ استقلال، استقبال بسیار زیاد اهالی فارسیزبان داستان در سطح جهان، سلامت در امر داوری، آزاد بودن موضوع، دور بودن از حواشی و جریانات سیاسی، چاپ کتابهای برگزیدهی آثار طی این ده سال، معرفی نویسندگان جوان و آیندهدار، فراهم کردن حضور نزدیک به ۶۰ نویسنده در جهرم، استفاده از ظرفیتهای دیگر هنرمندان جهرمی، معرفی و شناساندن جهرم در بین اهالی ادبیات و کمک به معرفی نویسندگان جهرم در فضای ادبیات داستانی و برگزاری اختتامیههای در خور و جذاب و از همه مهمتر زنده نگه داشتن ادبیات در شهرستان از مهمترین دستآوردهای این دوسالانه است که بارها هم دربارهی آن بحث شده است.
سختترین موانعی که بر سر راه داشتید کدامها بودهاند؟
واقعیت این است که صحبت کردن از مشکلات تا کنون دردی از نارنج دوا نکرده است؛ اما اگر بخواهم به نکتهای اشاره کنم باید بگویم که مهمترین معضل و مشکل این دوسالانه، اهمیت نداشتن فرهنگ و هنر نزد مسئولان، عدم آشنایی با ظرفیتهای ادبیات داستانی، باور نداشتن و عدم اعتقاد به کارهای فرهنگی اینچنینی و استفاده نکردن از تواناییهای هنری و ادبی موجود در جهرم و بهخصوص نارنج از سوی بیشتر مسئولان است.
در واقع به جز نمایندهی محترم شهرستان جهرم و رییس ادارهی فرهنگ و ارشاد اسلامی جهرم که همواره حامی این دوسالانه بودهاند؛ عملا هیچکدام از نهادهای دیگر شهرستان جهرم همراهی اساسی با این دوسالانهی بینالمللی نداشتهاند. متاسفانه مجموعهی شهری جهرم نتوانستهاند از ظرفیتهای بسیار زیاد این دوسالانه در حوزهی فرهنگ و هنر بهنفع شهرستان استفاده کنند. اگر هم با اصرار و پیگیریها و خواهش و تمناهای ما در بعضی دورهها عزیزانی همراهی با این دوسالانه داشتهاند در حد اندک و ناچیز بوده است که البته ما بابت همانها هم از آنها ممنونیم.
چه عواملی باعث شده همچنان در این مسیر دشوار، شعلهی جشنواره را روشن نگه دارید و این راه را ادامه بدهید؟
صادقانه باید بگویم که نارنج برای من مانند نهالی بوده که از موقع کاشتش در کنارش بودم و الان که به درختی سرحال تبدیل شده است؛ نمیشود و نمیتوانم دیگر آن را رها کنم و باید سختیهایش را به جان بخرم. به غیر از این کشف استعدادهای جوان و معرفی داستاننویسان جوان و دیدن ذوق و شوق آنها برای من لذت فراوانی دارد؛ همچنین ایجاد زمینهای برای همدلی هنرمندان جهرمی هم که جای خود دارد.
اگر بخواهید در طول این سالها مهمترین تغییراتی را که در مضامین داستانهای ارسالی اتفاق افتاده بگویید؛ آنها چیست؟
داستانها بازتابی از شرایط جامعه هستند و داستاننویسان نمیتوانند نسبت به شرایط موجود در جامعه بیتفاوت باشند؛ در یکی دو دورهی اخبر طبیعتا مشکلات و تلخیهای موجود در جامعه و دغدغههای نویسندگان، معمولا مضامین اصلی داستانها هستند.
روال داوری در این جشنواره به چه شکلی هست و با توجه به داورهای جوان این دوره، درباره علت این جوانگرایی توضیح بدین.
داوری در نارنج بهاینگونه هست که ما در ابتدا پس از دریافت داستانها آنها را کد میزنیم وسپس در صورتی که اسم نوبسنده روی داستان باشد آن را پاک کرده و همراه با یک فرمول مبنی بر عناصر داستان برای داوران اولیه ارسال میکنیم. پس از دریافت نتایج اولیه، دوباره داستانها را بررسی میکنیم و پس از داوری دور دوم، داستانهای انتخاب شده را برای داوران نهایی ارسال میکنیم و در نهایت در روز اختتامیه برگزیدگان را معرفی میکنیم. در واقع داستانها چهار بار داوری میشوند و در این بین گروه اجرایی و حتی خود من بهعنوان دبیر نارنج هیچگونه دخالتی در امر داوری نداریم و به اعتقاد من همین نکات باعث شده که نارنج دارای اعتبار خاصی شود.
انتخاب داوران جوانتر، هم، برای درک بهتر و بهروزتر بودن آنهاست و هم بهخاطر فراهم کردن زمینه برای معرفی آنها به فضای ادبیات داستانی کشور است.
اگر امکانات بیشتری در اختیارتان قرار بگیرد؛ چه آیندهای را برای ارتقاء جشنواره در سطوح بالاتر متصور هستید؟
ببینید وظیفهی ذاتی اکثر نهادها و مسئولین شهری همراهی با برنامههایی مستقلی مانند نارنج است که توانسته با تمام مشکلات ریز و درشت ۱۰ دوره برگزار شود و بیست سال دوام بیاورد و علاوه بر معرفی نویسندگان جوان نام شهرستان جهرم را در سطح جهان مطرح کند؛ کاری که مسئولان شهرهای بزرگ جهان با همراهی جشنوارههای برگزار شده در شهرشان کردهاند و همهی ما ثمرههای آن را هم دیدهایم؛ اما در شهرستان ما گویا چیزهای دیگری در اولویت است. قطعا اگر تنها بیست درصد حمایتها و امکاناتی که سایر جشنوارهها در شهرهای مختلف جهان دارند در اختیار ما بود؛ نارنج میتوانست در سطوح بسیار بالاتری افتخارآفرینی کند . همین حالا با بودجهی بسیار کم و تنها با همراهی و همدلی دوستان عزیزی که در کنار نارنج قرار گرفتند این دوسالانه دارای اعتبار بسیار بالایی است؛ شما به این نکته دقت کنید که ما علاوه بر تمام استانهای کشور از ۲۴ کشور دیگر هم شرکتکننده داشتیم. بدون شک با دراختیار داشتن امکانات، مسیر و آیندهی درخشانی برای نارنج در دسترس است.
با توجه به اینکه منتخب آثار دورهی قبل این جشنواره در کتابی گردآوری شده، درباره این اقدام توضیح بدهید و اینکه دبیرخانه جشنواره نارنج با چاپ کتاب چه اهدافی را دنبال میکند و این کار از جهت اقتصادی هم کمکی به جشنواره میکند یا نه؟ آیا در گامهای بعدی، مترصد بازنشر آثار منتخب در قالبهایی مثل کتاب صوتی و الکترونیکی هم هستید؟
بله کتاب باغ نارنج شامل ۳۴ داستان برگزیدهی دورهای پنجم نا نهم است. انتشار کتاب نارنج در واقع ارائهی محصول مکتوب ماست و این کار اعتبار بیشتری به نارنج میدهد و از طرفی محرک و مشوق بسیار خوب و جدی برای داستاننویسان است. و ما اینکار را با جدیت انجام خواهیم داد. اما متاسفانه اینکار، بیشتر برای ما هزینهبر است؛ چون صنعت نشر ما هم دچار آفتهایی است که مجال چندانی به رویدادهای مستقلی مثل نارنج نمیدهد. ما حتمن در پی بازنشر آثار منتخب به صورت صوتی و الکترونیکی همهستیم. البته اگر بتوانیم بودجههای متناسبی برای اینکار فراهم کنیم