جهرم خبر، اگر قرار باشد ظرفیت گردشگری فارس را فقط با چند نام شناختهشده مانند شیراز، پاسارگاد و مرودشت تعریف کنیم، بخش مهمی از داستان این استان ناگفته میماند. فارس فقط مجموعهای از بناهای تاریخی و جاذبههای مشهور نیست؛ در شهرهای مختلف آن، طبیعت، کشاورزی، فرهنگ، آیینها، صنایع دستی و سبک زندگی، هر کدام میتوانند بخشی از یک اقتصاد بزرگتر باشند.
حالا استانداری فارس میخواهد این ظرفیتهای پراکنده را در قالب یک شبکه واحد به بازار گردشگری معرفی کند؛ طرحی که در نخستین نمایشگاه اقتصاد گردشگری فارس با عنوان «کاروانسرا» تشریح شد و جهرم نیز با محوریت باغ و کشاورزی در میان شهرهای هدف آن قرار گرفته است.
جهرم؛ یک ظرفیت محلی در قاب استانی
محمود رضاییکوچی، معاون عمرانی استانداری فارس، در نشست خبری افتتاح نخستین نمایشگاه اقتصاد گردشگری و هفتمین نمایشگاه جامع مدیریت شهری، با اشاره به تنوع ظرفیتهای استان گفت فارس حدود ۱۳۰ شهر و ۳۷ شهرستان دارد و اقتصاد استان نیز از مجموعه اقتصاد همین مناطق شکل میگیرد.
در این میان، ۲۲ شهر در گام نخست برای ایجاد یک برند مشترک گردشگری شناسایی شدهاند؛ شهرهایی که قرار است هر کدام با یک ظرفیت شاخص وارد این زنجیره شوند.
نام جهرم نیز در این فهرست آمده است؛ شهری که در این طرح با باغ و کشاورزی معرفی خواهد شد.
این انتخاب از آن جهت اهمیت دارد که کشاورزی جهرم صرفاً یک فعالیت اقتصادی نیست؛ بخشی از هویت و سیمای این شهر را شکل داده است. مسئله اصلی اکنون این است که چگونه میتوان این ظرفیت را از سطح تولید و عرضه محصول، به یک تجربه گردشگری و در نهایت یک فرصت اقتصادی تبدیل کرد.
«کاروانسرا» قرار است چه چیزی را تغییر دهد؟
نام کاروانسرا در این طرح، یادآور مکانی است که در گذشته محل توقف، رفتوآمد و تبادل کالا و اطلاعات بود. رضاییکوچی نیز همین ویژگی را مبنای تعریف جدید قرار داده و معتقد است نمایشگاههای امروز باید از شکل سنتی خود فاصله بگیرند.
او تأکید کرد: «هدف این است که نمایشگاه به بستری برای گفتوگو، تعامل، تبادل تجربه، سرمایهگذاری و ایجاد بازار تبدیل شود.»
بنابراین، قرار نیست جهرم صرفاً در یک غرفه، محصولات یا ظرفیتهای خود را معرفی کند. ایده اصلی این است که چنین رویدادهایی بتوانند میان فعالان اقتصادی، گردشگری، سرمایهگذاران و شهرهای مختلف ارتباط ایجاد کنند.
باغ؛ از تولید تا تجربه
برای جهرم، مهمترین بخش این طرح شاید همین نقطه باشد.
اگر «باغ و کشاورزی» قرار است عنوان گردشگری جهرم باشد، باید برای آن یک روایت قابل لمس ساخته شود؛ روایتی که گردشگر را از تماشای یک محصول فراتر ببرد و با فضای باغ، شیوه تولید، محصولات، خوراک، فرهنگ کشاورزی و سبک زندگی منطقه پیوند دهد.
در چنین مدلی، محصول کشاورزی فقط کالایی برای فروش نیست؛ میتواند بخشی از هویت مقصد گردشگری باشد.
البته تبدیل این ظرفیت به یک محصول واقعی گردشگری، نیازمند بستههای مشخص، زیرساخت، سرمایهگذاری و مشارکت بخش خصوصی است؛ همان حلقهای که در برنامه اعلامشده برای سال نخست نیز مورد توجه قرار گرفته است.
۱۲ رویداد برای یک تقویم تازه
بر اساس برنامه اعلامشده، قرار است در طول سال ۱۲ نمایشگاه و رویداد در شهرهای مختلف برگزار شود و شهرهای عضو این زنجیره در همه آنها حضور داشته باشند.
شیراز آغازگر این مسیر خواهد بود و پس از آن شهرهایی مانند مرودشت با محوریت میراث و تمدن فارس، پاسارگاد با تاریخ و هویت ایرانی، کازرون با طبیعت و فرهنگ و فیروزآباد با تمدن ساسانی، هر کدام میزبان رویدادهایی خواهند بود.
جهرم نیز با محوریت باغ و کشاورزی در این تقویم قرار میگیرد.
رضاییکوچی تأکید کرد: «برگزاری نمایشگاه در یک شهر به معنای معرفی صرف ظرفیت همان شهر نیست، بلکه همه ظرفیتهای استان فارس در آن رویداد حضور خواهند داشت.»
این یعنی جهرم در هر رویداد میتواند همزمان دو نقش داشته باشد؛ معرفیکننده ظرفیتهای خودش و دریافتکننده معرفی ظرفیتهای دیگر شهرها.
از معرفی ظرفیت تا جذب سرمایه
اگر قرار باشد این طرح اثر اقتصادی واقعی داشته باشد، مرحله مهمتر پس از معرفی آغاز میشود.
رضاییکوچی برای سال نخست، علاوه بر شناسایی ظرفیت شهرها و برگزاری رویدادهای ماهانه، شناسایی سرمایهگذاران و تدوین بستههای سرمایهگذاری را در دستور کار عنوان کرد.
این بخش برای جهرم اهمیت ویژهای دارد. باغ و کشاورزی زمانی به محور گردشگری تبدیل میشود که پشت آن، مدل اقتصادی مشخصی وجود داشته باشد؛ از ایجاد تجربههای گردشگری و معرفی محصولات تا توسعه کسبوکارهای مرتبط و جذب سرمایه برای زیرساختهای مورد نیاز.
در غیر این صورت، نمایشگاه تنها به معرفی ظرفیتهایی محدود میشود که پیش از این نیز وجود داشتهاند.
مسئله اصلی؛ استمرار
فارس در این طرح تلاش میکند از مجموعهای از مقصدهای پراکنده، یک شبکه گردشگری بسازد؛ اما شبکه زمانی شکل میگیرد که ارتباطها پس از پایان هر نمایشگاه نیز ادامه داشته باشد.
معاون عمرانی استانداری فارس هدف نهایی را افزایش سهم گردشگری در اقتصاد استان، ایجاد کسبوکار و افزایش سرمایهگذاری و اشتغال عنوان کرد و بر ثبت این رویدادها در تقویم رسمی گردشگری تأکید داشت.
از این منظر، ورود جهرم به این طرح را نباید صرفاً حضور نام شهر در یک فهرست دانست. اهمیت آن در این است که باغ و کشاورزی جهرم قرار است به بخشی از یک روایت استانی تبدیل شود.
حالا باید دید این روایت تا چه اندازه میتواند از روی کاغذ و غرفههای نمایشگاهی عبور کند و به سفر گردشگر، سرمایهگذاری، بازار و کسبوکار برسد؛ چراکه ارزش واقعی چنین طرحی نه در تعداد نمایشگاهها، بلکه در اتفاقاتی سنجیده میشود که بعد از بسته شدن درِ نمایشگاه رخ میدهد.