جهرم خبر، در حافظه هر شهری، نامهایی وجود دارند که ماندگاریشان نه بهواسطه یک عنوان یا یک مسئولیت، بلکه به دلیل مجموعهای از نقشهایی است که در زندگی اجتماعی بر عهده گرفتهاند. زندهیاد مجید رفان از همین چهرهها بود؛ معلمی فرهیخته که کلاس درس را به عرصه آموزش و تربیت محدود نکرد و در کنار دانش و تعلیم، در ورزش و رسانه نیز حضوری فعال داشت. نام او برای بسیاری از مردم جهرم با معلمی، شیمی، فوتبال، کشتی و گزارشهای ورزشی گره خورده است.
مجید رفان، فرزند مرحوم محمد، روز شنبه دوازدهم شهریورماه ۱۳۴۵ در کوی گازران جهرم دیده به جهان گشود. سالهای کودکی و نوجوانی او در مدارس جهرم سپری شد؛ دبستان فرهنگیان، مدرسه راهنمایی فارابی و سپس دبیرستان اسلامی جهرم، جایی بود که تحصیلات متوسطه خود را در رشته علوم تجربی به پایان رساند و دیپلم گرفت.
مسیر تحصیل برای او در همینجا متوقف نشد. قبولی در رشته شیمی محض دانشگاه شیراز، فصل تازهای از زندگی علمی او را رقم زد؛ مسیری که در نهایت به انتخاب حرفه معلمی انجامید. او با سپردن تعهد خدمت، به آموزش و پرورش جهرم پیوست و کلاس درس را به بخش مهمی از زندگی خود تبدیل کرد.
اما برای رفان، معلمی پایان مسیر یادگیری نبود. او در کنار تدریس، تحصیل را ادامه داد و مدرک کارشناسی ارشد شیمی را از دانشگاه آزاد اسلامی واحد فیروزآباد دریافت کرد؛ مسیری که نشان میدهد آموزش برای او تنها یک شغل اداری نبود، بلکه بخشی از هویت حرفهای و فکریاش محسوب میشد.
از کلاس شیمی تا مدیریت آموزشی
سالهای فعالیت مجید رفان در آموزش و پرورش جهرم با مسئولیتهای مختلفی همراه بود. او به عنوان دبیر در دبیرستانهای دخترانه و پسرانه جهرم تدریس کرد و نیز در مسئولیتهایی همچون مدیر گروه شیمی اداره آموزش و پرورش شهرستان، معاون دبیرستان امام خمینی(ره) و معاونت آموزش متوسطه آموزش و پرورش به فعالیت پرداخت.
آنچه از این مسیر میتوان دریافت، حضور او در سطوح مختلف نظام آموزشی است؛ از ارتباط مستقیم با دانشآموزان در کلاس درس تا فعالیتهای مدیریتی و برنامهریزی آموزشی. همین تجربه متنوع، جایگاه او را از یک دبیر شیمی فراتر برد و او را به یکی از چهرههای شناختهشده فرهنگی آموزش و پرورش جهرم تبدیل کرد. او در دانشگاه آزاد اسلامی واحد جهرم نیز مشغول به تدریس شد.
با این حال، دنیای مجید رفان تنها به مدرسه و آزمایشگاه شیمی محدود نمیشد. بخشی از زندگی او در زمین ورزش میگذشت؛ جایی که فوتبال و کُشتی، دو عرصه مهم فعالیتهای ورزشی او بودند.
معلمی که ورزش را هم جدی گرفت
رفان در فوتبال و کُشتی از چهرههای شناختهشده جهرم بود و حضورش در عرصه ورزش، تنها به علاقه شخصی خلاصه نمیشد. او در این حوزه نیز فعال بود و حتی مسیر تخصصی داوری کُشتی را دنبال میکرد.
حادثهای که سرنوشت او را رقم زد نیز در همین مسیر اتفاق افتاد؛ روزی که از کلاس ارتقای داوری درجه یک کُشتی در شیراز به سمت جهرم بازمیگشت.
این بخش از زندگی او شاید بیش از هر چیز نشاندهنده روحیهای باشد که در تمام مسیر زندگیاش دیده میشد؛ تلاش برای یادگیری و پیشرفت حتی در حوزهای خارج از حرفه اصلی. او معلم بود، اما به همان اندازه برای ورزش نیز وقت و انرژی میگذاشت و مسیر حرفهای خود را در آن دنبال میکرد.
قلمی در کنار گچ و تخته
وجه دیگری از شخصیت مجید رفان، فعالیت رسانهای او بود. او در حوزه خبرنگاری و گزارشگری ورزشی نیز فعالیت داشت و با قلم و بیان خود، در انعکاس رویدادهای فرهنگی و ورزشی جهرم سهمی ایفا کرد.
به این ترتیب، رفان را نمیتوان تنها در قالب یک معلم یا ورزشکار تعریف کرد؛ او در نقطه تلاقی فرهنگ، آموزش، ورزش و رسانه ایستاده بود.
شاید همین چندوجهی بودن شخصیت اوست که باعث شده یادش پس از سالها همچنان در میان بخشهای مختلف جامعه جهرم باقی بماند. معلمی که با دانشآموزان ارتباط داشت، ورزشکاری که در میدان ورزش حاضر بود و خبرنگاری که تلاش میکرد رویدادهای شهر را روایت کند.
رفتنی ناگهانی، یادگاری ماندگار
روز پنجشنبه بیستوهفتم مردادماه ۱۳۸۴، در حالی که مجید رفان از کلاس ارتقای داوری درجه یک کشتی در شیراز به سوی جهرم بازمیگشت، حادثهای تلخ زندگی او را در ۳۹ سالگی پایان داد.
درگذشت ناگهانی او، تنها خانوادهاش را داغدار نکرد؛ جامعه فرهنگی، ورزشی و رسانهای جهرم نیز در سوگ یکی از چهرههای فعال خود نشست. وسعت این اندوه به اندازهای بود که مدیریت آموزش و پرورش شهرستان جهرم، روز درگذشت او را عزای عمومی اعلام کرد؛ اتفاقی که خود گویای جایگاه اجتماعی و محبوبیت این معلم در میان همکاران، دانشآموزان و مردم بود.
پیکر او پس از اقامه نماز میت به امامت حضرت آیتالله دکتر لطفالله دژکام، امام جمعه وقت جهرم، با حضور گسترده مردم تشییع و در قطعه ۲، ردیف ۳، شماره ۱۰ آرامستان فردوس جهرم به خاک سپرده شد.
چهار ماه بعد؛ تولد تنها یادگار
اما داستان زندگی مجید رفان پس از مرگ او، برای خانوادهاش شکل دیگری پیدا کرد. تنها یادگار این معلم فرهیخته، فاطمه رفان، چهار ماه پس از درگذشت پدر به دنیا آمد؛ دختری که پدر را هرگز در زندگی روزمره خود تجربه نکرد، اما میراثی از علم، تلاش و خدمت از او به یادگار گرفت.
فاطمه با مهر و فداکاری مادرش، سرکار خانم ملیحه اطهری، از آموزگاران متعهد و توانمند آموزش و پرورش جهرم، رشد کرد و مسیر علم را ادامه داد. امروز، او دانشجوی رشته پزشکی دانشگاه علوم پزشکی جهرم است؛ مسیری که میتوان آن را ادامه همان راهی دانست که پدرش در آموزش، یادگیری و خدمت به جامعه دنبال میکرد.
نامی که در چند نسل باقی مانده است
مجید رفان را شاید نتوان تنها با یک عنوان معرفی کرد. او معلم شیمی بود، اما در همان حال در مدیریت آموزشی، ورزش، داوری کشتی، خبرنگاری و گزارشگری ورزشی نیز نقش داشت. همین تنوع فعالیتها، تصویری چندوجهی از او در حافظه شهر به جا گذاشته است.
او در ۳۹ سالگی از میان مردم رفت، اما بخشی از زندگیاش در کلاسهایی که درس داد، در میدانهایی که ورزش کرد، در رویدادهایی که روایت کرد و در نسلی که با آموزش او پرورش یافت، ادامه پیدا کرد.
در نهایت، میراث آدمهایی مانند مجید رفان را نمیتوان تنها در سالهای عمرشان جستوجو کرد؛ گاهی یک معلم، بیش از آنکه با تعداد سالهای خدمتش شناخته شود، با اثر ماندگاری که بر انسانها و فضای اجتماعی پیرامون خود میگذارد در یادها میماند.
زندهیاد مجید رفان از همین جنس بود؛ معلمی که علم را آموخت، ورزش را زیست، فرهنگ را روایت کرد و نامش را در چندین عرصه از حافظه جهرم به یادگار گذاشت.