« پیشنهاد رشد اقتصادی و توسعه اقتصادی پایدار در شهرستان جهرم »

جهرم خبر- هادی پژوهش جهرمی؛ معاون پیشین سیاسی استانداری فارس-شهرستان جهرم با پیشینه ای تاریخی و فعال در اقتصاد جنوب کشور در اعصار گذشته نقش فعالی داشته است و در حال حاضر با مشکلات کم‌آبی، خشکسالی و فقدان صنعت و معدن روبه‌رو است لذا تحت تاثیر این شرایط روزنه امیدی برای آیندگان متصور نیست لذا نیازمند رویکرد چندوجهی و جامع از سوی فرزندان فرهیخته آن دیار چه مقیم و غیر مقیم است هر چند سهم دولت و دولتیان در تحقق این مهم بیش از شهروندان است ؛ البته مردم شریف و غیرتمند جهرم بواسطه عزت النفسی که دارند منتظر نمی مانند تا دستی از غیب برآید و شرایط را بهینه کند و آنان در بذل جان و مال برای مام وطن به معنی عام و برای جهرم به معنای خاص دریغی ندارند .
کودکی بیش نبودم که در زلزله لارستان مردم از غنی و فقیر هر آنچه در توان داشتند برای مصیبت دیدگان زلزله ، راهی شهر لار نمودند و یا در زلزله قیر و کارزین داشته های خود را در طبق اخلاص قراردادند و بودند کسانی که خود نیازمند بودند اما نیاز خود را ندیدند و به کمک شتافتند ؛ و در اوایل انقلاب اسلامی تنها بیمارستان (شهید مطهری) ژنراتور برق اضطراری نداشت مرحوم سید فخرالدین حجازی نماینده وقت مردم تهران در مسجد امام سخنرانی داشت در حین سخنرانی ، یکی از اهالی او را مخاطب قرارداد و گفت که بیمارستان جهرم در وقت قطعی برق با مشکل مواجه می شود ، مرحوم حجازی دست در جیب برد و اسکناسی بیرون آورد و گفت این سهم خودیاری من ، بسیاری بر آشفتند از این برخورد و شاید کمتر ازیک ماه مردم ژنراتور برق بیمارستان را خریدند و در بذل جان ازسال ۱۳۴۲ تا ۱۳۵۷ و از۱۳۵۹ تا سال ۱۳۶۷ رشادتها و دلاور مردیها در فرماندهی جنگ تحمیلی کم نگذاشتند ؛ متأسفانه ممکن است از یادها بنا به قاعده نسیان عمومی خاصه نسل نو برود اما کوههای برف گرفته و یخ زده غرب کشور و بیابانهای گرم و داغ و سوخته جنوب، هرگز ایثار و بذل جان و خون فرزندان جهرم را فراموش نمیکند ……..
و اما در ادامه چند پیشنهاد کلیدی برای رونق اقتصادی « مردم‌محور » ارائه می‌گردد قطعاً صاحبان اندیشه و تجربه بهتر از این نوشتار پیشنهاد و نظر دارند :
مقدمه:
با توجه به بحران‌ کم‌آبی، کاهش منابع آب و نبود صنایع و معادن در شهرستان که راهی جز مهاجرت فرا روی جوانان قرارنداده است ، برای برون رفت از این شرایط نامطلوب ، نیازمند راهکارهای نوین و پایدار و صد البته بهره گیری از سرمایه های ناب انسانی برای تغییر و رونق اقتصادی شهرستان جهرم هستیم.
هدف از این نوشتار فراهم شدن توسعه همه‌جانبه، اشتغال‌زایی و‌ ارتقاء سطح معیشت مردم، با تمرکز بر فناوری نوین در همه بخشها اعم از کشاورزی مدرن و گردشگری و صنایع دستی و تکنولوژی های پیشرفته است.
اهداف کلی طرح :

• مقاوم‌سازی اقتصاد شهرستان در مقابل بحران‌های آب و اقلیمی:
• ایجاد و بستر سازی توسعه فناوری و صنعت نرم‌افزار و آی‌تی ( این صنعت نبض اقتصاد جهان را در دست گرفته است و نمونه آن کشور هندوستان )
• ایجاد اشتغال پایدار و کاهش مهاجرت
• حفاظت و بهره‌برداری هوشمند از منابع طبیعی منطقه با حفظ محیط زیست
• تقویت هویت فرهنگی و فراهم نمودن زیر ساختهای گردشگری
  راهبردهای کلیدی و پیشنهادات عملیاتی :
  ۱- توسعه کشاورزی مدرن و کم‌آب‌خواه شامل :
• کشت گیاهان مقاوم به خشکی:
  جایگزینی محصولات سنتی مانند خرما و مرکبات با گیاهان مقاوم به کم‌آبی، مانند زعفران، زیتون، انجیر، و گیاهان دارویی و……
• توسعه کشت گلخانه‌ای و با بهره گیری از سیستم‌های آبیاری نوین که به حداقل آب نیاز است در این رابطه توجه به سیستم‌های نوین آب‌نگهداری و جمع‌آوری آب باران و استفاده بهینه از پساب خانگی مورد عنایت است .
  ۲- توسعه گردشگری ذیل :
• جاذبه‌های طبیعی و تاریخی: بهره‌برداری از جاذبه‌های طبیعی(پوشش گیاهی و جنگلی منحصر بفرد در ارتفاعات غرب و جنوب و جنوب شرقی و وجود گیاهان دارویی دیم ) معماری سنتی ( برگزاری جشنواره‌های فرهنگی و تاریخی برای تحقق این امر )
• توجه به کشاورزی گردشگری : با توجه به سوابق تاریخی کشت و زرع که تامین آب از قنوات و رودخانه ها و چاههای تاریخی( ازجمله چاه گبری در جنوب غربی غار سنگ اشکن که مورد استفاده مرحوم نقشوار در ایجاد باغ مرکبات در ورودی دره گدک بود )
• برگزاری کارگاه‌ها و تورهای آموزشی در کشاورزی، باغداری و باغ‌های سنتی.
  ۳- توسعه صنایع تبدیلی و فرآوری محصولات باغی و کشاورزی بومی و استانی
• ایجاد صنایع بسته‌بندی و فرآوری محصولات باغی و کشاورزی استان در جهرم با هدف ایجاد ارزش‌افزوده و صادرات و اشتغال زایی.

۴- توسعه صنایع دستی بومی ( گیوه و نمد و کوزه و شیشه گری و سنگ تراشی و صنایع فلزی خاصه مس و پارچه های سنتی بافت قدیم ، حصیر و سفالگری و فرش بافی و گلیم و………) که هریک در جهرم سابقه و پیشینه داشته و در گذر زمان فراموش شده اند .
در این رابطه حمایت از کسب‌وکارهای کوچک و خانگی در این عرصه تعیین کننده است چنانچه دولت چین هنوز هم صنایع کوچک حتی تولیدی در منازل را رکن تولیدات صنعتی و صادراتی قلمداد می‌کند .

• برپایی جشنواره‌ها و فستیوال‌های منطقه‌ای.
• ایجاد مراکز آموزش و تورهای کشاورزی و باغداری سنتی و مدرن(ایجاد مراکز آموزش تخصصی در حوزه‌های مرتبط با کشاورزی و باغداری ).
• توسعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی در روستاها و در دل طبیعت البته با رعایت حفظ محیط زیست (قابل ذکر است پتانسیل و ظرفیت جهرم به مراتب بیش از بسیاری از نقاط کشور که در این بخش فعال می باشند است )
• ایجاد بازارچه‌های محلی و شبکه‌های فروش آنلاین.
  ۵ – توجه به تکنولوژی های نوین با :
• آموزش فناوری اطلاعات، بازاریابی دیجیتال، و مهارت‌های فنی در این بخش با ایجاد شهرک های آی تی و…..
• ایجاد مراکز آموزشی آی‌تی و تولید نرم‌افزار با تاسیس شهرک فناوری و نوآوری توسط بخش خصوصی که این شهرک باید دارای پارک علم و فناوری، و مراکز آموزش کارآفرینی دیجیتال باشد .
• حمایت از استقرار شرکت‌ها و استارتاپ‌های حوزه‌ فناوری اطلاعات و فنآوری های نرم افزاری ، پشتیبانی از آموزش برنامه‌نویسی و فناوری در مدارس و دانشگاه‌ها.
  (آموزش تخصصی: برگزاری دوره‌های آموزشی در زمینه برنامه‌نویسی، مهندسی داده، و طراحی وب)
• ایجاد فرصت‌های شغلی: با همکاری شرکت‌های فناوری با هدف ایجاد اشتغال فارغ‌التحصیلان و آموزش‌دیدگان.
• برگزاری دوره‌های تخصصی، Hackathon
  (اصطلاح Hackathon در حوزه توسعه فناوری‌های نوین به رویدادی گفته می‌شود که در آن تیم‌های مختلف از برنامه‌نویسان، طراحان، کارآفرینان و سایر علاقمندان به فناوری، به مدت محدود (معمولاً 24 تا 48 ساعت) در کنار هم جمع می‌شوند تا بر روی پروژه‌های نوآورانه، خلاقانه یا حل مشکل‌های خاص در حوزه فناوری کار کنند.
  بنابراین، Hackathon یعنی «مسابقه یا رویداد فشرده و بلندمدت در زمینه برنامه‌نویسی و توسعه فناوری».
  هدف کلی Hackathonها
• ایجاد نوآوری سریع و کارآفرینی: طراحی و توسعه سریع پروژه‌های فناورانه در کوتاه‌ترین زمان ممکن.
• حل مشکل‌های خاص: شرکت‌کنندگان بر روی چالش‌های مشخص یک سازمان، شرکت یا حوزه خاص تمرکز می‌کنند.
• کشف استعدادها و همکاری تیمی: این رویداد فرصت است تا افراد مختلف با مهارت‌های متفاوت پروژه‌های جدید خلق کنند و شبکه‌سازی کنند.
• پیشبرد فناوری و توسعه ایده‌های نوین: در این رویداد، ایده‌های نوآورانه به نمونه‌های اولیه یا حداقل محصول کارآمد تبدیل می‌شوند.
  کاربردهای رایج در توسعه فناوری‌های نوین
• توسعه اپلیک، و جشنواره‌های فناوری در منطقه)
  ۶- ایجاد و توسعه بنگاه‌های کوچک و متوسط (SMEبه معنی “Small and Medium Enterprises” یا “بنگاه‌های کوچک و متوسط” است. این اصطلاح به شرکت‌ها و سازمان‌هایی اشاره دارد که از نظر اندازه، نیروی کار و درآمد محدودتر از شرکت‌های بزرگ‌تر هستند. )
• حمایت از کارآفرینان و فعالان اقتصادی از طریق تسهیل در دریافت وام با ایجاد صندوقی در این زمینه و ارائه مشاوره و آموزش کسب‌وکار.
  ۷ – تشویق و حمایت از طرح‌های خوداشتغالی و کارآفرینی محلی، و ترویج خردگروه‌های اقتصادی.
  « چرا این رویکرد مهم است؟»
  برای برون رفت از شرایط موجود :
  الف – شناخت عمیق‌تر از نیازها و اولویت‌ها: ساکنان محلی بهترین شناخت را از مشکلات واقعی، نیازهای اولویت‌دار، پتانسیل‌های موجود و چالش‌های خاص منطقه خود دارند. مشارکت آن‌ها تضمین می‌کند که پروژه‌های توسعه‌ای به جای تحمیل راه‌حل‌های خارجی، به دغدغه‌های واقعی مردم پاسخ دهند.
  ب- افزایش پذیرش و مالکیت:وقتی جامعه محلی در فرآیند توسعه مشارکت داده می‌شود، احساس مالکیت و مسئولیت بیشتری نسبت به طرح‌ها و پروژه‌ها پیدا می‌کند. این امر منجر به پذیرش بهتر، همکاری بیشتر و پایداری طولانی‌مدت نتایج می‌شود.
  ج- استفاده از دانش و تجربه بومی: منابع انسانی محلی دارای دانش سنتی، مهارت‌های خاص و تجربیاتی هستند که ممکن است در منابع رسمی و دانش آکادمیک کمتر به آن‌ها پرداخته شود. ادغام این دانش بومی با دانش تخصصی مدرن می‌تواند راه‌حل‌های خلاقانه و اثربخشی را به ارمغان آورد.
  د- تقویت سرمایه اجتماعی: مشارکت در فرآیندهای توسعه، روابط اجتماعی را تقویت کرده، حس همکاری را افزایش می‌دهد و به ایجاد و تقویت سرمایه اجتماعی در منطقه کمک می‌کند.

ه- توسعه پایدار: توسعه‌ای که بر پایه‌ی مشارکت و توانمندسازی جامعه محلی بنا شده باشد، احتمال بیشتری دارد که از نظر اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی پایدار باشد، زیرا منافع آن به صورت عادلانه‌تر توزیع شده و با ظرفیت‌های خود منطقه همسو است.
و- توانمندسازی جامعه: این رویکرد به افراد محلی امکان می‌دهد تا مهارت‌های جدیدی کسب کرده، اعتماد به نفس بیشتری پیدا کنند و نقش فعال‌تری در سرنوشت منطقه خود ایفا نمایند.
چگونه این مهم جامه عمل بپوشد و جنبه اجرایی و عملیاتی پیدا کند ؟
معمولا در کشورهای در حال توسعه که دارای تجربه در این خصوص می باشند توجه به ظرفیتهای محلی البته با حمایت دولت ( حداقل حمایت دولت برداشتن موانع و تسهیل گری و مسدود نمودن کانالهای بازدارنده محلی است ) تعیین کننده است لذا مشاوره و همفکری و الگو برداری از تجارب کشورهایی که در این زمینه موفق بوده اند از کمله بنگلادش : برگزاری جلسات منظم با بزرگان محلی، نمایندگان گروه‌های مختلف اجتماعی، کارشناسان منطقه‌ای و عموم مردم برای جمع‌آوری نظرات و پیشنهادات.
تشکیل کمیته‌های توسعه محلی:ایجاد نهادهایی متشکل از نمایندگان جامعه برای مشارکت در تصمیم‌گیری‌ها.
استفاده از نیروی کار محلی: اولویت دادن به استخدام نیروی کار و متخصصان از داخل منطقه برای اجرای پروژه‌ها.
آموزش و توانمندسازی: برگزاری دوره‌های آموزشی برای ارتقاء مهارت‌های فنی و مدیریتی افراد محلی جهت مشارکت مؤثرتر.
حمایت از کسب‌وکارهای محلی:تشویق و حمایت از کارآفرینی و فعالیت‌های اقتصادی که توسط جامعه محلی هدایت می‌شوند.
مشارکت در نظارت و ارزیابی: درگیر کردن جامعه محلی در فرآیندهای پایش و ارزیابی پیشرفت و نتایج طرح‌های توسعه‌ای.
« به طور خلاصه، این جمله بر اهمیت نگاه از درون و سپردن هدایت و اجرای توسعه به دست کسانی تأکید دارد که بیشترین ارتباط و دغدغه را با منطقه و مردمان آن دارند با توجه به سرمایه انسانی تحصیل کرده و صاحب نظر در رشته های مختلف جهرمی اعم از ساکن و غیر ساکن بستر طراحی و اجرای این مهم فراهم می باشد استفاده از منابع انسانی و جامعه محلی در توسعه منطقه‌ای به این معناست که در فرآیندهای برنامه‌ریزی، اجرا و نظارت بر پروژه‌ها و طرح‌های توسعه‌ای که در یک منطقه جغرافیایی خاص انجام می‌شود، از توانمندی‌ها، دانش، تجربیات و مشارکت فعال افراد ساکن در آن منطقه و همچنین کل جامعه محلی بهره گرفته شود.»
این رویکرد بر این اصل استوار است که توسعه پایدار و موفق، توسعه‌ای است که با نیازها، اولویت‌ها و ظرفیت‌های بومی منطقه همخوانی داشته باشد و توسط ذینفعان اصلی آن (یعنی مردم محلی) هدایت و حمایت شود.
جمع‌بندی:
کلید رونق اقتصادی در جهرم، در وهله قائم به سرمایه های انسانی و خرده سرمایه های مادی (بشرط ایجاد اعتماد و اطمینان در مخاطبین )و مدیریت و تمرکز بر بهره‌برداری از منابع محلی با رویکردهای نوین،. و توجه به اصل آموزش و حمایت دولت و همچنین همکاری بین بخشی، می‌تواند زمینه‌ساز تحول اقتصادی پایدار باشد. انشاء ا…..

• گفتنی است : آقای هادی پژوهش جهرمی ، مسئولیتهایی از جمله بخشدار مرکزی اسفراین، فرماندار گناباد و کاشمر، مدیرکلّ سیاسی انتظامی استانداری فارس ، معاون سیاسی استاندار فارس و گلستان، سرپرست استانداری گلستان، معاونت سیاسی اجتماعی استانداری خراسان بزرگ پیش از تقسیم و خراسان رضوی پس از تقسیم ، قائم مقام ستاد بازسازی و نوسازی ضلع شمالی حرم امام رضا (ع) و… را در کارنامه خود دارد .