به گزارش جهرم خبر، در روزهایی که آفتاب جهرم بیامان میتابد، زنبورهای ریزی در سکوت و بیادعا، نقشی اساسی در آیندهی اقتصادی بخشی از کشاورزی شهرستان ایفا میکنند؛ زنبورهایی از نوع بلاستوفاگا، که با مأموریتی دقیق و بیوقفه، مشغول گردهافشانی درختان انجیر دیم هستند.
بر اساس اعلام سجاد قناعتیان، مدیر جهاد کشاورزی شهرستان جهرم، عملیات گردهافشانی در سطح ۷۰۰ هکتار از باغهای بارور این منطقه از اوایل خرداد آغاز شده و تا اواسط تیر ادامه خواهد داشت. در نگاه اول، این عملیات شاید فرآیندی ساده به نظر برسد، اما نگاهی دقیقتر به پشت صحنه آن، ما را با مجموعهای از عوامل زیستی، اقلیمی و فنی روبهرو میکند که مستقیماً بر کیفیت و کمیت محصول تأثیرگذارند.
گردهافشانی در انجیر دیم نه از طریق باد یا انسان، بلکه توسط زنبوری خاص و حساس به نام بلاستوفاگا انجام میشود. این زنبور کوچک، دانههای گرده را از میوهای موسوم به «برانجیر» به گلهای درخت انجیر خوراکی منتقل میکند. انتخاب نوع برانجیر، زمان برداشت آن، تعداد زنبورها و حتی سلامت آنها از حیث نداشتن آلودگی به نماتدهای گردهخوار یا زنبورهای شکارگر، همگی بهعنوان شاخصهای کلیدی در موفقیت این چرخه نقش دارند.
در این میان، دمای هوا نیز یک متغیر حساس و تعیینکننده است. قناعتیان تأکید میکند که دمای بالا بهطور مستقیم از عمر مفید زنبور بلاستوفاگا میکاهد؛ بهطوریکه تنها سه درجه افزایش دما، میتواند تا ۲۰ درصد از طول عمر مفید این زنبور را کاهش دهد. به همین دلیل، ساعات خنک روز بهعنوان بهترین زمان برای انجام عملیات گردهافشانی توصیه شده است.
جالبتر آنکه در این فرایند، حتی «ظرف» انتخابی برای انتقال برانجیر هم اهمیت دارد. به گفته مدیر جهاد کشاورزی، لیوانهای کاغذی در مقایسه با دیگر گزینهها، بهترین عملکرد را در حفظ شرایط فیزیکی و بهداشتی گرده و زنبور دارند. عملیاتی که معمولاً بین ۳ تا ۷ مرحله دارد و در حدود ۳ تا ۴ هفته ادامه مییابد.
با توجه به شرایط اقلیمی منطقه و حساسیت عملیات، پیشبینی برداشت ۱۶۰۰ تن محصول از انجیرستانهای دیم جهرم، تنها در صورتی محقق میشود که تمامی متغیرهای این معادله پیچیده، در کنار هم بهدرستی رعایت شوند. این عملیات، نماد کوچکی از کشاورزی دانشمحور و زیستمحور است که در عین تکیه بر سنت، نیازمند نگاهی علمی و دقیق به تمامی جزئیات فنی و محیطی است.
در نهایت، زنبورهای بیادعای بلاستوفاگا اگرچه در ظاهر کوچکاند، اما شاید بزرگترین بازیگران صحنه کشاورزی دیم جهرم باشند؛ بازیگرانی که نقششان در سبد معیشت خانوادههای بسیاری، فراتر از آن است که تصور میشود.