جهرم خبر،هنوز هم وقتی نام آیتالله سیدعلیاکبر آیتاللهی، مشهور به «آقای آقا علی» در جهرم برده میشود، بسیاری از سالخوردگان پیش از آنکه از درس و اجتهاد و جایگاه علمی او سخن بگویند، از نماز بارانی یاد میکنند که به دعای او اقامه شد و اندکی بعد، آسمان بر زمینهای تشنه این دیار بارید. برای مردم جهرم، او تنها یک فقیه و مجتهد نبود؛ عالمی بود که حضورش با اعتماد، آرامش و امید گره خورده بود؛ روحانی وارستهای که زندگیاش را وقف دین، مردم و پاسداری از هویت دینی جنوب فارس کرد.
آیتالله سیدعلیاکبر آیتاللهی، فرزند مرجع بزرگ جهان تشیع، آیتالله العظمی سیدعبدالحسین نجفی لاری، سال ۱۲۷۵ هجری شمسی در لار دیده به جهان گشود. او از همان کودکی در مکتب علمی پدر پرورش یافت و سپس با بهرهگیری از محضر استادان برجسته حوزههای علمیه شیراز و نجف اشرف، از جمله آیات عظام سیدعبدالباقی آیتاللهی شیرازی، سیدعبدالمحمد موسوی آیتاللهی و شیخ علی ابیوردی شیرازی، به درجه اجتهاد رسید. اجازههای اجتهاد او نیز از سوی بزرگانی چون آیتالله سیدابوالحسن اصفهانی، شیخ محمدحسین غروی اصفهانی (کمپانی) و شیخ علی ابیوردی صادر شد.
همراه پدر؛ از لار تا جهرم
سال ۱۲۹۷ هجری شمسی، همراه پدر بزرگوارش به جهرم آمد؛ شهری که قرار بود تا پایان عمر، خانه و میدان خدمتش باشد. پس از رحلت آیتالله نجفی لاری، بسیاری انتظار داشتند او راه دیگری را برگزیند، اما آیتالله آیتاللهی جهرم را ترک نکرد. همانند پدر، بار مسئولیتهای شرعی، اجتماعی و فرهنگی مردم را بر دوش گرفت و مرجع رجوع مردم در مسائل دینی شد.
در سالهایی که جریانهای انحرافی و اندیشههای الحادی در برخی نقاط کشور در حال گسترش بود، او با روشنگریهای علمی و حضور مؤثر اجتماعی، نقش مهمی در مقابله با فرقه بهائیت در جهرم ایفا کرد و از شکلگیری هستههای حزب توده در این شهر جلوگیری کرد؛ اقدامی که از او چهرهای اثرگذار در صیانت از هویت دینی منطقه ساخت.
امام جمعهای که راه پدر را ادامه داد
پس از رحلت آیتالله نجفی لاری، اقامه نماز جمعه نیز به او سپرده شد. سالها در همان مسجد امام حسین(ع) که پدرش نماز جمعه را برپا میکرد، مردم را به نماز و وحدت دعوت کرد و این سنت دینی را در جهرم زنده نگه داشت.
محل اقامه جماعت او ابتدا مسجد صاحبالزمان(عج) و سپس مسجد امام حسین(ع) بود؛ مسجدهایی که نسلهای مختلف مردم جهرم، خاطرات فراوانی از نمازها، درسها و سخنان این عالم وارسته در آن دارند.
عاشقی که محرم را با عزای حسین(ع) آغاز میکرد
ارادت آیتالله آیتاللهی به اهلبیت(ع)، بهویژه حضرت سیدالشهدا(ع)، در سبک زندگی او جریان داشت. هر سال با آغاز ماههای محرم و صفر، منزل قدیمی خاندان نجفی لاری میزبان مجالس عزاداری امام حسین(ع) میشد. صبحها مردم برای شنیدن روضه و مرثیه و بهرهگیری از مواعظ این عالم ربانی گرد هم میآمدند و آن خانه، به یکی از کانونهای مهم عزاداری حسینی در جهرم تبدیل میشد.
«مستجابالدعوه»؛ لقبی که مردم به او دادند
کمتر کسی در جهرم از لقب «مستجابالدعوه» برای آیتالله آیتاللهی بیخبر است. روایتهای فراوانی از اقامه نماز باران به امامت او و بارش رحمت الهی پس از آن، سینه به سینه میان مردم نقل شده است.
همین باور عمومی سبب شده بود که مردم در روزهای سخت و هنگام خشکسالی یا گرفتاریهای بزرگ، با امید به دعای او پناه ببرند. هرچند او هیچگاه چنین جایگاهی را برای خود قائل نبود، اما مردم، اخلاص و تقوای او را منشأ این کرامتها میدانستند.
فقیه، مدرس و شاعر
فعالیت علمی او تنها به تدریس فقه و اصول محدود نمیشد. کلاسهای درسش بیشتر به صورت خصوصی برگزار میشد و شاگردان بسیاری از محضر او بهره بردند.
در کنار فقاهت، ذوق ادبی نیز داشت و همچون پدر بزرگوارش شعر میسرود. تخلص «آیتاللهی» را برای اشعار خود برگزیده بود و دیوانهایی به زبان فارسی و عربی از او به یادگار مانده است.
میراث مکتوب یک عالم
از آیتالله سیدعلیاکبر آیتاللهی آثار ارزشمندی در حوزه کلام، امامت، فقه و معارف اسلامی باقی مانده است.
کتاب «اللؤلؤ و المرجان؛ اصول اربعین من اخبار اهل بیت» از مهمترین آثار او در حوزه امامت و کلام است که بعدها با تحقیق آیتالله العظمی کریمی جهرمی منتشر شد و ترجمه فارسی آن نیز با عنوان «پژوهشی پیرامون علم و عصمت امامان(ع)» به چاپ رسید.
اثر مشترک او با مرحوم حجتالاسلام عبدالحمید مهاجری با عنوان «دوحه احمدیه فی احوال الذریه الزکیه» درباره زندگانی آیتالله نجفی لاری، از منابع مهم تاریخ روحانیت جنوب ایران به شمار میرود.
رساله «منهاج الشرعه فی صلاه الجمعه»، نسخهنویسی خطبههای نماز جمعه پدر بزرگوارش و دهها اثر چاپنشده در موضوعات فقه، کلام، اخلاق، دعا، شعر و موعظه، بخش دیگری از میراث علمی این عالم فرزانه است.
پایان یک عمر خدمت
سرانجام، این عالم ربانی پس از سالها زندگی سراسر عبادت، تدریس و خدمت، روز ۲۵ محرم ۱۳۸۱ هجری قمری، مصادف با ۱۸ تیر ۱۳۴۰ و همزمان با سالروز شهادت امام سجاد(ع)، در بیت خود در جهرم چشم از جهان فروبست.
تشییع پیکر او به یکی از بزرگترین بدرقههای مردمی آن روزگار در جهرم تبدیل شد. مردم از محله کوشک تا دیگر محلههای شهر، پیکر این عالم محبوب را بر دوش گرفتند و پس از عبور از مسیرهای اصلی شهر، او را در جوار پدر بزرگوارش در مقبره تاریخی «قبر آقا» به خاک سپردند.
نامی که هنوز در حافظه جهرم زنده است
سالها از رحلت آیتالله سیدعلیاکبر آیتاللهی گذشته است، اما نام او همچنان با نماز جمعه، مجالس عزاداری امام حسین(ع)، دفاع از باورهای دینی، مبارزه با جریانهای انحرافی و روایتهای مردمی از استجابت دعا گره خورده است.
شخصیت علمی و معنوی او موضوع آثار متعددی از جمله کوکب فروزان، حیات آیتالله آیتاللهی و سلاله پاکان قرار گرفته و بسیاری از پژوهشگران معتقدند برگزاری کنگرهای ملی برای بازخوانی اندیشهها و خدمات این عالم برجسته، میتواند بخشی از میراث علمی و اجتماعی او را به نسل امروز معرفی کند.
آیتالله سیدعلیاکبر آیتاللهی، عالمی است که هنوز، هرگاه سخن از روزهای خشکسالی و باران میشود، خاطره نمازهای باران و دعای خالصانهاش در ذهن بسیاری زنده میشود؛ عالمی که ایمان، علم، مردمداری و اخلاص را در کنار هم معنا کرد و یادش همچنان در حافظه تاریخی جنوب فارس ماندگار است.