به گزارش جهرم خبر، پزشکی یکی از کهنترین و سودمندترین دانشهای بشری است؛ دانشی که در تمام اعصار نزد ملتها جایگاه ویژهای داشته و در فرهنگ اسلامی نیز همردیف علوم دینی معرفی شده است. در تاریخ ایران، نام حکیمان و عارفانی میدرخشد که علاوه بر معرفت دینی، در عرصه طب نیز پیشگام بودهاند. یکی از چهرههای برجسته این عرصه، حکیم سید سلمان موسوی جهرمی مشهور به «شاه سلمان» و ملقب به «حکیمالممالک» است که در قرن یازدهم هجری قمری به عنوان پزشک مخصوص شاه عباس اول صفوی شهرت یافت.
خاندان و نسب
سید سلمان فرزند سید محمد ابوالفتوح و از نوادگان شیخ صفیالدین اردبیلی، در اواخر قرن دهم هجری در جهرم دیده به جهان گشود. نسب او با شش واسطه به امامزاده عبدالمحمد (ع) در جهرم و با ۳۶ واسطه به امام موسی کاظم (ع) میرسد. شجرهنامه او بر سنگ مزارش حک شده و به عنوان سند اصالت این خاندان باقی مانده است.
تحصیلات و جایگاه علمی
تحصیل را در جهرم آغاز کرد و سپس در اصفهان ادامه داد. نزد حکیمان و اطبای زمان تلمذ نمود و به سرعت به جایگاه علمی برجستهای در پزشکی و حکمت دست یافت. وی ابتدا طبیبِ اللهوردیخان، والی فارس، بود و سپس در سال ۱۰۳۰ هجری قمری به دعوت شاه عباس صفوی به اصفهان رفت و به عنوان طبیب مخصوص دربار منصوب شد. حکیم سلمان به دلیل معالجات موفق، به لقب «حکیمالممالک» دست یافت و تا پایان عمر در این جایگاه باقی ماند.
توصیف معاصران
میرزا حسن فسائی، نویسنده فارسنامه ناصری، او را چنین توصیف میکند: «ملکالملوک اطبای زمان، جالینوس وقت و بقراط عهد». همچنین نوادگانش از جمله آیتالله عبدالباقی آیتاللهی شیرازی، وی را «بنیاعمام شاه عباس صفوی و بقراط زمان» معرفی کردهاند.
نسل و فرزندان
حکیم سلمان هفت پسر داشت و برای هر یک در اصفهان خانهای اعیانی بنا کرد. فرزندان و نوادگان او در ادوار مختلف به عنوان «حکیمباشی» در دربار صفوی، زندیه و قاجار شناخته شدند. از میان آنان میتوان به حکیم میرزا احمد (طبیب شاه صفی صفوی)، حکیم میرزا محمدرضا (طبیب دارالسلطنه اصفهان) و حکیم میرزا محمد (طبیب مخصوص کریمخان زند) اشاره کرد.
بخشی از نسل او بعدها به شیراز کوچ کردند و خاندانهای بزرگ آیتاللهی، بیدل، فخر دولتی و برخی کلانتران اصفهان از همین دودمان برخاستند. از میان این تبار، شخصیتهای ادبی و سیاسی چون «معتمدالدوله نشاط اصفهانی» و شاعران برجستهای با تخلصهای «صافی»، «اصفی» و «باقی» نیز پدید آمدند.
آرامگاه و جایگاه معنوی
آرامگاه حکیم سید سلمان موسوی جهرمی در محله صحرای جهرم، کوچه کنار امامزاده اسماعیل (ع) واقع است. این مکان در طول تاریخ به عنوان محل استجابت دعا و زیارت مردم جهرم شناخته شده است. نوادگان و علمای بزرگ همچون عالم مستجاب الدعوه آیتالله المعظم سیدعلی اکبر آیتاللهی و آیتالله سید محمدرضا آیتاللهی بارها بر قداست و اهمیت معنوی این مزار تأکید کردهاند.
تولیت و بازسازی
در سالهای اخیر، تولیت مقبره بنا به وصیت و تأیید نوادگان خاندان به مرحوم استاد شکرالله جهانمهین سپرده شد. پس از آن، با حمایت مراجع و همکاری اداره کل اوقاف فارس، اقدامات عمرانی و بازسازی این مقبره صورت گرفت و بار دیگر به عنوان یکی از یادگارهای ارزشمند تاریخ پزشکی و عرفانی ایران شناخته شد.
میراث ماندگار
حکیم سید سلمان موسوی جهرمی، سرسلسله «سادات حکیم سلمانی» است؛ خاندان بزرگی که در طول قرون، هم در عرصه طبابت و هم در حوزه دین و فرهنگ، چهرههای شاخصی به ایران تقدیم کردهاند. امروز، آرامگاه او در جهرم نه تنها یادآور تاریخ کهن پزشکی در این شهر است، بلکه به عنوان نمادی از پیوند «حکمت، طبابت و معنویت» شناخته میشود.
به روایت دکتر مجید رضا جهان مهین