به گزارش جهرم خبر، چهارشنبهسوری، یکی از کهنترین جشنهای ایرانی، هر ساله در آخرین سهشنبه شب سال برگزار میشود و برای بسیاری از خانوادهها، نشانهای از گذر بهار از راه و نو شدن سال است. این آیین که ریشه در تاریخ ایران باستان دارد، از دیرباز به عنوان نمادی از پاکی، امید و شادی شناخته میشد، اما در سالهای اخیر چهرهای متفاوت به خود گرفته است.
چهارشنبهسوری، از سنت تا هیاهو
به گفته مدیرعامل سازمان آتش نشانی جهرم در گذشته، چهارشنبهسوری آیینی ساده و خانوادگی بود. روشن کردن آتش در حیاط یا کوچه، پریدن از روی آن با خواندن «زردی من از تو، سرخی تو از من»، قاشقزنی، فالگوشی، و حتی تهیه خوراکیهای مخصوصی مانند آجیل مشکلگشا، از جمله رسوم دیرینه این شب بود. این جشن فرصتی برای گردهمایی خانوادهها و استقبال از سال نو به شکلی معنوی و پر از شادی بود.
آنگونه که عشایری گفته، در دهههای اخیر، این سنت زیبا تحت تأثیر رفتارهای پرخطر قرار گرفته و به جای نماد شادی، بیشتر یادآور انفجارهای مهیب، آسیبهای جانی و مالی و استرس و اضطراب خانوادهها شده است. ترقهها و مواد منفجرهای که اغلب بهطور غیرقانونی تهیه و مصرف میشوند، جان بسیاری را در این شب تهدید میکند و هر سال آمار مجروحان و حتی جانباختگان این مراسم افزایش مییابد.
چرا چهارشنبهسوری تغییر کرده است؟
تحلیلها نشان میدهد که تغییر سبک زندگی، دور شدن از سنتهای اصیل و ورود فرهنگهای جدید بدون در نظر گرفتن پیامدهای آن، از دلایل اصلی دگرگونی این جشن کهن است. به اذعان مدیرعامل آتش نشانی جهرم در گذشته، بزرگترهای خانواده نقش اصلی را در مدیریت مراسم داشتند و جشنها در محیطی کنترلشده برگزار میشد. اما امروزه، نبود نظارت کافی، هیجانطلبی افراطی، و میل به تجربههای خطرناک در میان برخی جوانان، باعث شده تا چهارشنبهسوری از مسیر سنتی خود فاصله بگیرد.
از سوی دیگر، تجاری شدن این آیین نیز نقش پررنگی در تغییر آن داشته است. به گفته عشایری ورود مواد محترقه پرخطر به بازار و تبلیغات گسترده در این زمینه، باعث شده تا برخی افراد به جای برگزاری یک جشن ایمن و خانوادگی، به دنبال رقابت در استفاده از ترقههای پرسروصدا و حتی بمبهای دستساز باشند.
پیامدهای یک تغییر خطرناک
نتایج این تغییر رفتار، چیزی جز حوادث تلخ و جبرانناپذیر نبوده است. هر ساله، تعداد زیادی از افراد، بهویژه نوجوانان، بر اثر انفجار مواد محترقه دچار سوختگیهای شدید، قطع عضو، نابینایی و حتی مرگ میشوند. عشایری میگوید: آمار نشان میدهد که بیمارستانها در این شب، بیش از هر زمان دیگری پذیرای مجروحانی هستند که بعضاً تا آخر عمر با عواقب این شب دستوپنجه نرم میکنند.
به اذعان عشایری، علاوه بر آسیبهای جانی، خسارات مالی ناشی از آتشسوزیهای چهارشنبهسوری نیز قابل توجه است. آتش گرفتن خودروها، خانهها، و حتی فضاهای عمومی، هزینههای هنگفتی را بر دوش خانوادهها و دولت میگذارد.
راهی برای بازگشت به سنتهای اصیل
با وجود این چالشها، چهارشنبهسوری همچنان میتواند به عنوان جشنی زیبا و کمخطر برگزار شود. بسیاری از کارشناسان فرهنگی معتقدند که راهکار اصلی، احیای سنتهای اصیل این جشن است. برگزاری مراسمهای خانوادگی، استفاده از آتشهای کوچک و کنترلشده، اجرای برنامههای فرهنگی و هنری، و آگاهیبخشی به جوانان درباره خطرات مواد محترقه، از جمله راهکارهایی است که میتواند به بازگشت چهارشنبهسوری به مسیر اصلی خود کمک کند.
در این میان، مسئولیت رسانهها، خانوادهها و نهادهای فرهنگی بسیار مهم است. آموزش صحیح، فرهنگسازی، و ایجاد جایگزینهای ایمن برای سرگرمیهای خطرناک، میتواند به تدریج این جشن را از حاشیههای تلخش نجات دهد.
چهارشنبهسوری، جشنی ریشهدار در تاریخ ایران است که به جای ایجاد ترس و اضطراب، باید لحظاتی از شادی و امید را به ارمغان بیاورد. بازگشت به اصالت این مراسم و دوری از رفتارهای پرخطر، میتواند این جشن را دوباره به یک آیین خانوادگی و ایمن تبدیل کند. برای حفظ چهارشنبهسوری، باید بین سنت و مدرنیته تعادل برقرار کنیم، تا این میراث کهن برای نسلهای آینده نیز باقی بماند؛ نه در قالب یک فاجعه، بلکه به عنوان جشن نور و شادی.