جهرم خبر، عرفانیان با تاکید بر اینکه «میزنشینی در کمیته امداد نداریم»، از تغییر رویکرد این اداره در نحوه ارتباط با مددجویان میگوید؛ رویکردی که بر حضور در مناطق مختلف شهرستان، سرکشی از خانوادههای تحت حمایت و شناسایی مستقیم نیازهای آنان استوار شده است.
به گفته او، مددکاران ساماندهی شدهاند تا در طول سال بازدیدهای تخصصی از خانوادههای تحت حمایت داشته باشند و نیازهای آنان را شناسایی و گزارش کنند. سرکشی به روستاها نیز با ثبت درخواستها و تشکیل کمیسیون در همان محل همراه شده است؛ اقدامی که علاوه بر تسریع در رسیدگی، هزینه رفتوآمد خانوادهها به شهر را کاهش میدهد.
یک اداره برای همه جهرم
یکی از تغییرات مورد تأکید مدیریت کمیته امداد جهرم، توسعه زیرساختهای داخلی و تلاش برای تسهیل مراجعه مردم است. بر این اساس، فرآیندهای اداری به گونهای ساماندهی شده که اربابرجوع برای دریافت خدمت مجبور نباشد اتاقهای مختلف را یکی پس از دیگری طی کند.
در کنار این موضوع، ۸۰ نقطه حمایتی در شهرستان تعیین شده که ۴۰ نقطه آن در روستاها قرار دارد. هدف از این منطقهبندی، کاهش رفتوآمد و نزدیکتر کردن خدمات به محل زندگی مددجویان است.
در حال حاضر حدود ۶ هزار خانوار تحت حمایت کمیته امداد جهرم در شهر و روستا قرار دارند؛ به گفته مدیر این نهاد، جمعیت مددجویان شهری و روستایی تقریباً به صورت برابر تقسیم شده است. این آمار نشان میدهد که نگاه به توسعه خدمات روستایی، در شهرستانی با پراکندگی جغرافیایی قابل توجه، صرفاً یک انتخاب مدیریتی نیست، بلکه ضرورتی برای دسترسی عادلانه به خدمات است.
مدیریت کمیته امداد جهرم برای سال جاری نیز هدفگذاری مشخصی برای سرکشی مددکاران تعیین کرده و مقرر شده هر مددکار تا پایان سال از ۶۰ مددجو بازدید داشته باشد.
حمایت، فقط پرداخت مستمری نیست
اگرچه مستمری ماهانه یکی از شناختهشدهترین خدمات کمیته امداد است، اما آمارهای ارائهشده نشان میدهد دامنه فعالیت این نهاد بسیار گستردهتر از پرداختهای نقدی است.
در جهرم، ۶۰۲۷ خانوار تحت حمایت قرار دارند که ۳۸۶۵ مورد از آنها خانوادههای دارای سرپرست زن هستند. همچنین ۱۶۵۹ دانشآموز، ۱۴۲ دانشجو و ۱۱۷ نخبه تحصیلی تحت حمایت این نهاد قرار دارند.
در حوزه ایتام نیز ۳۸۶ یتیم تحت حمایت هستند و ۶۲۷۱ حامی از آنان و خانوادههای مشمول طرح محسنین حمایت میکنند. بخشی از این حامیان، جهرمیهای ساکن خارج از شهرستان هستند؛ موضوعی که نشان میدهد پیوند عاطفی و اجتماعی میان خیرین و زادگاهشان، همچنان یکی از سرمایههای مهم جهرم در حوزه حمایت اجتماعی است.
کمیته امداد جهرم همچنین یک کتابخانه با نزدیک به سه هزار جلد کتاب در اختیار دارد و کتابهای درسی، کنکوری و کمکآموزشی را در اختیار دانشآموزان تحت حمایت قرار میدهد؛ اقدامی که نشان میدهد حمایت از خانوادهها تنها به نیازهای معیشتی محدود نشده و حوزه آموزش و توانمندسازی نیز در این میان جایگاه خود را دارد.
از جهیزیه تا درمان و مسکن
در یک سال گذشته، ۹۱ مورد جهیزیه به خانوادههای تحت حمایت اختصاص یافته است. همچنین ۱۷۹ خانوار از خدمات بیمه تأمین اجتماعی بهرهمند شدهاند.
در حوزه خدمات بهداشتی و درمانی نیز ۶۱۰ نفر از خدمات دندانپزشکی و چشمپزشکی استفاده کردهاند و ۱۲ دندانپزشک در ارائه این خدمات مشارکت داشتهاند.
پرداخت ۲۲۷۰ مورد کمکهزینه اجاره مسکن نیز بخش دیگری از حمایتهای انجامشده بوده است.
در حوزه مسکن، ۱۲ مورد مساعدت برای خرید مسکن به ارزش ۲۴ میلیارد ریال، ۵۹ مورد احداث مسکن با اعتباری بالغ بر ۶۸ میلیارد ریال و ۴۲ مورد کمک برای تعمیر مسکن به ارزش ۱۲ میلیارد و ۶۰۰ میلیون ریال انجام شده است. همچنین ۳۱ مورد مساعدت برای تعمیر فضاهای جانبی منازل نیز صورت گرفته است.
این آمارها نشان میدهد که حمایت اجتماعی در این مجموعه، از تأمین نیازهای فوری عبور کرده و به حوزههایی مانند مسکن، سلامت، آموزش و تأمین آینده خانوادهها نیز کشیده شده است.
۱۸ میلیارد تومان مستمری ماهانه
بر اساس آمار اعلامشده، ماهانه حدود ۱۸ میلیارد تومان مستمری به خانوارهای تحت حمایت جهرم پرداخت میشود که این اعتبار از سوی دولت تأمین میشود.
در کنار این حمایت دولتی، مشارکت مردمی نیز یکی از پایههای اصلی فعالیت کمیته امداد جهرم است. این شهرستان در سال گذشته ۱۸۹ درصد تحقق در حوزه مشارکت مردمی داشته و در مجموع فعالیتهای حوزه مشارکت نیز ۱۲۱ درصد رشد ثبت شده است.
جهرم همچنین در حوزه قرضالحسنه در زمره شهرستانهای برتر قرار گرفته و حدود یک میلیارد تومان جذب منابع قرضالحسنه از محل مشارکت مردم داشته است.
عرفانیان در عین حال معتقد است آینده مشارکت مردمی بیش از گذشته به سمت ابزارهای دیجیتال حرکت خواهد کرد. در همین راستا، استفاده از اپلیکیشن «صدقه من» به عنوان یکی از مسیرهای جایگزین صندوقهای صدقات سنتی مورد توجه قرار گرفته است.
روستاها، فقط روی نقشه نیستند
یکی از نکات قابل توجه در عملکرد کمیته امداد جهرم، تلاش برای انتقال بخشی از خدمات به روستاهاست. برگزاری ۱۰ میز خدمت در مناطق روستایی و تشکیل کمیسیون در محل، نمونهای از این رویکرد است.
این شیوه علاوه بر کاهش هزینه رفتوآمد مددجویان، میتواند زمان رسیدگی به درخواستها را نیز کوتاهتر کند. در چنین الگویی، روستا دیگر نقطهای دور از مرکز تصمیمگیری نیست؛ بلکه بخشی از فرآیند ارائه خدمت در همان محل زندگی مردم شکل میگیرد.
اشتغال؛ عبور از حمایت به توانمندسازی
یکی از مهمترین بخشهای سیاستهای حمایتی، حرکت خانوادهها از دریافت کمک به سمت توانمندی و استقلال اقتصادی است. کمیته امداد جهرم در حوزه اشتغال، آموزش، پرداخت تسهیلات و نظارت بر طرحها را دنبال میکند.
در این بخش، ۸۷۲ مورد تسهیلات اشتغال پرداخت شده و در مجموع ۱۴۴ میلیارد تومان منابع برای این حوزه جذب شده است. همچنین ۵۶۱ فقره وام برای احداث نیروگاههای خورشیدی پرداخت شده که بر اساس برنامه، دریافتکنندگان این تسهیلات امکان ایجاد نیروگاههای خورشیدی با مجموع ظرفیت سه مگاوات را خواهند داشت.
نیمی از تسهیلات اشتغال نیز به مددجویان شهری و نیمی به مددجویان روستایی اختصاص یافته است؛ موضوعی که با سیاست منطقهبندی و توزیع متوازن خدمات همخوانی دارد.
در بخش دیگری از فعالیتهای مالی، ۴۹۰ مورد وام به ارزش بیش از ۱۴ میلیارد تومان پرداخت شده است.
نخبهپروری در کنار حمایت
حمایت از دانشآموزان و دانشجویان، تنها به تأمین کتاب و هزینههای آموزشی محدود نشده است. ثبت نخبگی برای ۱۱۱ دانشآموز نخبه، ارائه مشاورههای تحصیلی و روانشناختی و فعالیت واحد مشاوره با نزدیک به ۶۰۰ مورد خدمت، بخشی از برنامههای آموزشی و فرهنگی کمیته امداد جهرم است.
برگزاری جشن تکلیف، اردوهای فرهنگی و ورزشی، کلاسهای تربیت فرزند و برنامههای مشاورهای نیز در همین چارچوب دنبال میشود.
در حوزه ورزش نیز حدود ۲۰۰ نفر از جامعه هدف در رشتههای مختلف فعالیت دارند و برخی از این برنامهها به صورت پایلوت در جهرم اجرا میشود.
یکی از تجربههای قابل توجه جهرم در این زمینه، طرح مشارکت ۶۴۵ دانشآموز و معلم در حمایت از ایتام و محسنین است؛ طرحی که ابتدا به صورت پایلوت در جهرم شکل گرفت و اکنون در مدارس کشور نیز دنبال میشود.
کانون فرهنگی؛ جایی فراتر از کمک معیشتی
کانون فرهنگی کمیته امداد نیز حدود ۵۰۰ نفر از جامعه هدف را تحت پوشش برنامههای خود دارد. برگزاری کلاسهای هنری، درسی و مشاورهای و استفاده از ظرفیت مدرسانی که بخشی از خدمات خود را به صورت رایگان ارائه میکنند، از فعالیتهای این کانون است.
این بخش از فعالیتها شاید در نگاه اول در کنار آمارهای مالی و حمایتی کمتر دیده شود، اما در فرآیند توانمندسازی خانوادهها اهمیت ویژهای دارد؛ چرا که فقر تنها با پرداخت کمکهزینه برطرف نمیشود و آموزش، مهارت، اعتمادبهنفس و ایجاد فرصت نیز بخشی از مسیر خروج از چرخه آسیبهای اقتصادی و اجتماعی است.
اعتماد؛ سرمایه اصلی کمیته امداد
آنچه از مجموع این اقدامات میتوان برداشت کرد، تلاش برای تغییر یک نگاه سنتی به خدمات حمایتی است؛ نگاهی که در آن مددجو صرفاً دریافتکننده کمک نیست، بلکه فردی است که باید نیازهایش شناخته شود، برای حل مشکلاتش برنامهریزی شود و در نهایت به سمت توانمندی حرکت کند.
تأکید عرفانیان بر «اعتمادسازی» نیز از همین منظر اهمیت پیدا میکند. اعتماد میان مردم و یک نهاد حمایتی، سرمایهای است که هم برای ارائه خدمت به جامعه هدف ضروری است و هم برای جلب مشارکت خیرین.
از سرکشی مددکاران و میزهای خدمت روستایی تا توسعه مراکز حمایتی، از کمکهای درمانی و مسکن تا تسهیلات اشتغال و نیروگاههای خورشیدی و از حمایت از دانشآموزان و نخبگان تا مشارکت خیرین، مسیر کلی فعالیت کمیته امداد جهرم را میتوان در یک عبارت خلاصه کرد: کم کردن فاصله میان «نیاز» و «خدمت».
اگر این فاصله هر روز کوتاهتر شود، کمیته امداد نه فقط یک دستگاه پرداختکننده کمک، بلکه نهادی برای شناسایی مسئله، توانمندسازی خانواده و فعال کردن ظرفیتهای مردمی خواهد بود؛ مسیری که به گفته مدیر این مجموعه، نقطه آغاز آن اعتماد و حضور در کنار مردم است.