جهرم خبر، بعضی آدم‌ها شغلشان را انتخاب می‌کنند و بعضی دیگر، مسیر زندگی‌شان را از دل یک اتفاق پیدا می‌کنند؛ اتفاقی که شاید در لحظه، تنها یک خاطره تلخ باشد، اما سال‌ها بعد، به انگیزه‌ای برای ساختن آینده‌ای متفاوت تبدیل شود.
برای دکتر محمدابراهیم پارسانژاد، پزشکی صرفاً انتخابی دانشگاهی یا مسیری برای پیشرفت حرفه‌ای نبود. ریشه این انتخاب به سال‌های نوجوانی او در جهرم بازمی‌گشت؛ به روزهایی که شاهد مرگ یکی از بستگانش بر اثر خونریزی بود. مادری که به باور او، اگر پزشک و امکانات درمانی مناسب در دسترس بود، شاید می‌شد جانش را نجات داد.
آن فقدان تلخ، پرسشی ماندگار در ذهن نوجوان جهرمی شکل داد؛ پرسشی که بعدها مسیر زندگی‌اش را تغییر داد: اگر پزشکی می‌تواند مرز میان مرگ و زندگی باشد، چرا خود او پزشک نشود؟
شاید بتوان روایت زندگی علمی و حرفه‌ای دکتر محمدابراهیم پارسانژاد را از همین نقطه آغاز کرد؛ از جهرم، از فقدان یک مادر و از تصمیم نوجوانی که سال‌ها بعد، او را به یکی از چهره‌های شناخته‌شده حوزه زنان، ناباروری و طب تولیدمثل در کشور تبدیل کرد.
از محله صحرا تا دانشگاه تبریز
دکتر محمدابراهیم پارسانژاد، فرزند مرحوم حاج محمدرضا، روز سه‌شنبه ۱۷ شهریور ۱۳۳۲ در محله صحرا در جهرم به دنیا آمد. او فرزند سوم خانواده و تنها پسر خانواده بود.
پدرش به تجارت اشتغال داشت و برای دادوستد کالا میان دبی و شیراز رفت‌وآمد می‌کرد؛ اما محمدابراهیم دوران کودکی و نوجوانی خود را در جهرم گذراند؛ شهری که نه‌تنها زادگاه او، بلکه نقطه آغاز شکل‌گیری یکی از مهم‌ترین تصمیم‌های زندگی‌اش بود.
تحصیلات ابتدایی را در دبستان سعدی آغاز کرد و پس از آن، در دبیرستان اسلامی ادامه داد. سرانجام در رشته طبیعی دیپلم گرفت؛ اما نخستین موفقیت دانشگاهی‌اش در رشته پزشکی رقم نخورد.
او در رشته زبان انگلیسی دانشگاه تربیت معلم پذیرفته شد؛ مسیری که می‌توانست آینده‌ای کاملاً متفاوت برایش رقم بزند. بااین‌حال، علاقه‌ای که از سال‌های نوجوانی به پزشکی پیدا کرده بود، همچنان در ذهنش زنده بود.
ازاین‌رو، در دوران دانشجویی همراه با چند نفر از هم‌دانشگاهی‌هایش تصمیم گرفت بار دیگر در کنکور شرکت کند؛ این بار با هدف ورود به رشته‌ای که انتخاب آن، ریشه در تجربه‌ای عمیق و انسانی داشت.
این تلاش دوباره به نتیجه رسید و او در رشته پزشکی دانشگاه تبریز پذیرفته شد؛ گامی مهم در مسیری که سال‌ها بعد، به فعالیت‌های گسترده علمی، درمانی و آموزشی در حوزه زنان و ناباروری انجامید.
بازگشت به جهرم؛ آغاز سال‌های خدمت
دکتر پارسانژاد در مردادماه ۱۳۵۸ مدرک پزشکی عمومی خود را از دانشگاه تبریز دریافت کرد و به زادگاهش بازگشت؛ بازگشتی که آغاز نخستین فصل جدی فعالیت حرفه‌ای او بود.
جهرم برای او تنها محل تولد و رشد نبود؛ شهری بود که می‌توانست دانش پزشکی خود را در خدمت مردم آن به کار گیرد. او دوره سه‌ساله طرح پزشکی عمومی را در همین شهر گذراند و در فاصله سال‌های ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۱، مسئولیت‌هایی همچون مدیریت بیمارستان، مرکز بهداشت و شبکه بهداشت و درمان جهرم را بر عهده گرفت.
این سال‌ها، دوره‌ای مهم در شکل‌گیری نگاه مدیریتی و اجتماعی او به پزشکی بود. فعالیت در حوزه درمان و بهداشت، در کنار مسئولیت‌های اجرایی، فرصتی فراهم کرد تا از نزدیک با نیازهای درمانی مردم و کمبودهای زیرساختی منطقه آشنا شود و برای بهبود وضعیت خدمات سلامت تلاش کند.
هم‌زمان با آغاز جنگ تحمیلی، او از جمله پزشکانی بود که به‌صورت داوطلبانه به جبهه‌های جنگ رفتند و در خدمت‌رسانی به مجروحان و آسیب‌دیدگان جنگ مشارکت کردند.
برای پارسانژاد، پزشکی از همان سال‌های نخست فعالیت حرفه‌ای، مفهومی فراتر از طبابت در مطب و بیمارستان داشت؛ مسئولیتی انسانی که گاه او را به شهر زادگاهش، گاه به مراکز درمانی و گاه به میدان‌های جنگ می‌کشاند.
زایشگاهی برای جهرم؛ روایتی از همدلی پزشکان و خیرین
یکی از خاطرات ماندگار دوران فعالیت دکتر پارسانژاد در جهرم، تلاش برای راه‌اندازی نخستین بخش زنان و زایشگاه مدرن این شهر است؛ اقدامی که در سال‌های جنگ تحمیلی و با همراهی پزشکان، بزرگان شهر و خیرین شکل گرفت.
او در کنار دکتر ابراهیم پورنوروز و با جلب حمایت و همکاری چهره‌های اثرگذار شهر، از جمله امام جمعه فقید جهرم، آیت‌الله سیدحسین آیت‌اللهی، برای توسعه امکانات درمانی زنان و مادران باردار تلاش کرد.
در این میان، نقش خیرین نیز برجسته بود. دکتر پارسانژاد نیازهای زایشگاه و تجهیزات موردنیاز آن را با مرحومه حاجیه‌خانم گوهرتاج رازقیان جهرمی و حاجیه‌خانم میهن رازقیان جهرمی، از فعالان جلسات مذهبی بانوان در جهرم، در میان گذاشت.
این دو بانوی نیکوکار، با احساس مسئولیت در قبال سلامت مادران و نوزادان، برای تهیه اقلام موردنیاز زایشگاه اقدام کردند. از ملحفه و بالش گرفته تا تجهیزات بهداشتی و دیگر لوازم ضروری، همه با همت آنان تهیه و دوخته شد و در نهایت، محموله‌هایی از این اقلام با چند کامیون به بیمارستان و زایشگاه اهدا شد.
این خاطره، نمونه‌ای روشن از پیوند میان دانش پزشکی، مسئولیت اجتماعی و فرهنگ نیکوکاری در جهرم است؛ پیوندی که در شرایط دشوار سال‌های جنگ، به فراهم شدن امکانات درمانی بهتر برای مردم کمک کرد.
تلاش‌های دکتر پارسانژاد به همین اقدام محدود نماند. او برای توسعه بخش زنان در مجموعه دانشگاهی جهرم نیز پیگیری‌های فراوانی انجام داد و به بهبود زیرساخت‌های درمانی و آموزشی این حوزه توجه ویژه داشت.
شاید بتوان در این فعالیت‌ها، امتداد همان دغدغه دوران نوجوانی او را دید؛ دغدغه‌ای درباره سلامت مادران، اهمیت دسترسی به امکانات درمانی و این باور که گاهی فراهم کردن یک امکان پزشکی، می‌تواند سرنوشت یک خانواده را تغییر دهد.
از جهرم تا آلمان؛ جست‌وجوی دانش تخصصی
پس از چند سال فعالیت حرفه‌ای در جهرم، پارسانژاد تصمیم گرفت مسیر تخصص را دنبال کند. او در آزمون دستیاری پذیرفته شد و وارد رشته تخصصی زنان و زایمان شد و گواهینامه بورد تخصصی خود را از دانشگاه علوم پزشکی شیراز دریافت کرد.
بااین‌حال، دستیابی به تخصص نیز پایان مسیر علمی او نبود. علاقه به گسترش دانش و آشنایی با روش‌های نوین درمانی، او را به سمت حوزه‌های تخصصی‌تر هدایت کرد.
در سال ۱۳۶۹ راهی آلمان شد تا در زمینه ناباروری و لاپاروسکوپی آموزش ببیند؛ حوزه‌هایی که در آن زمان، ظرفیت‌های تازه‌ای برای تشخیص و درمان بیماری‌های زنان و کمک به زوج‌های نابارور فراهم می‌کردند.
او حدود دو سال و نیم در دانشگاه گوتینگن و مراکز درمانی آلمان به تحصیل و کسب تجربه پرداخت و بعدها نیز برای گذراندن دوره تکمیلی به همان مرکز بازگشت.
این سفر علمی را نمی‌توان صرفاً تجربه‌ای آموزشی در خارج از کشور دانست. آنچه او در این سال‌ها آموخت، بعدها در فعالیت‌های درمانی، آموزشی و پژوهشی‌اش در ایران به کار گرفته شد و در گسترش دانش تخصصی ناباروری و آندوسکوپی زنان در شیراز نقش داشت.
مسیر علمی پارسانژاد از این مرحله به بعد، بیش از گذشته با آموزش نسل‌های بعدی پزشکان و توسعه ظرفیت‌های تخصصی پزشکی در کشور گره خورد.
بازگشت با دانشی تازه؛ توسعه آموزش تخصصی در شیراز
بازگشت دکتر پارسانژاد به ایران، آغاز فصل تازه‌ای از فعالیت علمی و دانشگاهی او بود. او که تجربه آموزش و کار در مراکز درمانی آلمان را پشت سر گذاشته بود، در مسیر توسعه آموزش تخصصی زنان و زایمان و گسترش حوزه‌های نوین درمانی در دانشگاه علوم پزشکی شیراز مشارکت کرد.
یکی از زمینه‌های مهم فعالیت او، مشارکت در توسعه و راه‌اندازی چهار دوره فلوشیپ در این دانشگاه بود؛ دوره‌هایی در حوزه‌های ناباروری، طب مادران باردار، سرطان‌شناسی و لاپاروسکوپی.
توسعه چنین دوره‌هایی، زمینه آموزش نیروهای متخصص‌تر و گسترش دانش پزشکی در حوزه‌های پیشرفته زنان و زایمان را فراهم می‌کرد. در این مسیر، شیراز به‌تدریج جایگاه مهم‌تری در آموزش تخصصی و فوق‌تخصصی این رشته در کشور پیدا کرد و پارسانژاد نیز به‌عنوان پزشک، استاد و مدیر علمی در این روند نقش‌آفرین بود.
فعالیت آموزشی او در گروه زنان و زایمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز از سال ۱۳۶۵ آغاز شده بود و حوزه‌هایی همچون ناباروری، غدد درون‌ریز زنان و اعمال پیشرفته آندوسکوپی زنان را دربر می‌گرفت.
این مسیر نشان می‌دهد که او آموزش را بخشی جدایی‌ناپذیر از فعالیت پزشکی می‌دانست. از نگاه او، درمان بیماران اهمیت داشت، اما تربیت پزشکانی که بتوانند دانش روز را به کار گیرند و آن را به نسل‌های بعد منتقل کنند نیز به همان اندازه ارزشمند بود.
سه دهه در کلاس درس، اتاق عمل و پژوهش
کارنامه علمی دکتر پارسانژاد حاصل سال‌ها فعالیت هم‌زمان در درمان، آموزش و پژوهش است؛ فعالیت‌هایی که به یک شهر یا یک مرکز دانشگاهی محدود نماند.
انتشار بیش از ۱۳۰ مقاله در مجلات معتبر داخلی و بین‌المللی، بخشی از دستاوردهای پژوهشی اوست. بخش مهمی از این پژوهش‌ها بر حوزه‌هایی متمرکز بوده‌اند که محور فعالیت حرفه‌ای او را تشکیل می‌دادند: ناباروری، طب تولیدمثل و آندوسکوپی بیماری‌های زنان.
پژوهش در این زمینه‌ها، علاوه بر گسترش دانش تخصصی، می‌تواند به بهبود روش‌های تشخیص و درمان و افزایش فرصت‌های فرزندآوری برای زوج‌های نابارور کمک کند. ازاین‌رو، فعالیت پژوهشی پارسانژاد را باید در پیوند با دغدغه دیرینه او درباره سلامت زنان و امیدبخشی به خانواده‌ها ارزیابی کرد.
در طول سال‌های فعالیت علمی، جوایز و افتخارات متعددی نیز به او تعلق گرفت؛ از جمله جوایز رازی، افتخارات جشنواره‌های نوآوری، جوایز تحقیقات بین‌المللی ناباروری رویان و تقدیرهای انجمن‌های تخصصی داخلی و خارجی.
دریافت جوایز از مجامع تخصصی و حضور در عرصه‌های علمی مرتبط با ناباروری و طب تولیدمثل، بخشی از جایگاهی است که او در طول چند دهه فعالیت مستمر به دست آورده است.
بااین‌همه، اهمیت چنین کارنامه‌ای تنها در تعداد مقالات یا فهرست جوایز خلاصه نمی‌شود؛ بلکه در پیوند میان دانش نظری، تجربه بالینی و تلاش برای انتقال آموخته‌ها به دیگر پزشکان معنا پیدا می‌کند.
استاد، مدیر و چهره‌ای اثرگذار در طب تولیدمثل
بخش دیگری از کارنامه دکتر محمدابراهیم پارسانژاد به مسئولیت‌های مدیریتی، دانشگاهی و صنفی او اختصاص دارد؛ مسئولیت‌هایی که نشان‌دهنده حضور مستمرش در ساختار آموزش و درمان پزشکی کشور است.
ریاست بخش زنان و زایمان دانشگاه علوم پزشکی جهرم، ریاست بخش زنان و زایمان دانشگاه علوم پزشکی شیراز، مدیریت بخش ناباروری و آندوسکوپی و ریاست بخش ناباروری و طب تولیدمثل گروه زنان و زایمان دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، از جمله مسئولیت‌های مهم او در طول سال‌های فعالیت حرفه‌ای بوده‌اند.
او همچنین در هیئت ممتحنین بورد تخصصی زنان و زایمان کشور عضویت داشته و در کمیته‌های علمی و آموزشی و انجمن‌های تخصصی پزشکی فعالیت کرده است.
ریاست انجمن جراحان زنان و مامایی ایران ـ شاخه فارس و ریاست انجمن پزشکی تولیدمثل ایران نیز از دیگر مسئولیت‌های او در عرصه حرفه‌ای و تخصصی به شمار می‌روند.
مجموعه این فعالیت‌ها نشان می‌دهد که نقش او تنها به درمان بیماران یا انجام پژوهش‌های دانشگاهی محدود نبوده است. مشارکت در مدیریت بخش‌های تخصصی، ارزیابی و آموزش پزشکان و حضور در انجمن‌های علمی، بخشی از تلاش او برای توسعه دانش و خدمات پزشکی در حوزه زنان و ناباروری بوده است.
بازنشستگی؛ پایان مسئولیت علمی نیست
سال‌ها طبابت، تدریس، پژوهش و مدیریت دانشگاهی سرانجام دکتر پارسانژاد را به دوران بازنشستگی رساند؛ اما بازنشستگی برای پزشکی که بخش بزرگی از زندگی خود را در مسیر آموزش و توسعه دانش سپری کرده بود، به معنای پایان فعالیت علمی نبود.
او پس از بازنشستگی نیز به‌صورت افتخاری با دانشگاه علوم پزشکی شیراز همکاری خود را ادامه داده و تجربه چندین دهه فعالیت در زمینه ناباروری و لقاح آزمایشگاهی (IVF) را در اختیار جامعه علمی و نسل‌های بعدی پزشکان قرار داده است.
پارسانژاد به‌عنوان استاد ممتاز بازنشسته در حوزه نازایی و IVF گروه زنان و زایمان دانشکده پزشکی و در ارتباط با مراکز تحقیقاتی و درمان ناباروری دانشگاه علوم پزشکی شیراز، همچنان پیوند خود را با فضای علمی و تخصصی حفظ کرده است.
در شهریورماه نیز از سوی سازمان نظام پزشکی به‌عنوان پزشک نمونه کشوری انتخاب و مورد تقدیر قرار گرفت؛ افتخاری که به مجموعه دستاوردهای حرفه‌ای او در سال‌های طولانی خدمت پزشکی افزوده شد.
این تداوم فعالیت، تصویری از پزشکی را ترسیم می‌کند که دانش را امری پایان‌یافته و محدود به دوران اشتغال رسمی نمی‌داند؛ بلکه آن را تجربه‌ای می‌بیند که باید تا جای ممکن در خدمت بیماران، دانشجویان و جامعه پزشکی باقی بماند.
جهرم؛ نقطه آغاز و پیوندی ماندگار
در میان عنوان‌های دانشگاهی، مسئولیت‌های مدیریتی، مقاله‌ها و جوایز، جهرم همچنان جایگاهی ویژه در روایت زندگی دکتر محمدابراهیم پارسانژاد دارد.
جهرم، شهر کودکی و نوجوانی اوست؛ شهری که در مدرسه‌هایش درس خواند، نخستین تجربه‌های زندگی را در آن پشت سر گذاشت و با مشاهده یک فقدان تلخ، به اهمیت نقش پزشک در نجات جان انسان‌ها پی برد.
او پس از فارغ‌التحصیلی نیز به همین شهر بازگشت و سال‌های نخست فعالیت حرفه‌ای خود را در آن گذراند؛ سال‌هایی که با مسئولیت‌های درمانی و بهداشتی، تلاش برای توسعه امکانات بیمارستانی و همکاری با خیرین همراه بود.
این پیوند خانوادگی و اجتماعی در سال‌های بعد نیز ادامه یافت. دکتر پارسانژاد داماد مرحوم سیدعلی‌اکبر کریمی، دبیر فقید زبان انگلیسی دبیرستان‌های جهرم، است. خواهرش، دکتر فیروزه پارسانژاد، متخصص داخلی است و فرزندش، دکتر محمد پارسانژاد، در حوزه دندانپزشکی تخصص دارد.
حضور چند عضو خانواده در حرفه پزشکی، وجه دیگری از این روایت خانوادگی است؛ روایتی که در آن، دانش و خدمت در حوزه سلامت جایگاهی پررنگ دارد.
بااین‌حال، آنچه پیوند پارسانژاد با جهرم را ماندگار می‌کند، صرفاً زادگاه یا پیشینه خانوادگی او نیست؛ بلکه بازگشت به شهر در آغاز فعالیت حرفه‌ای و تلاش برای بهبود خدمات درمانی آن است. این بازگشت، حلقه‌ای مهم در زندگی او به شمار می‌رود؛ حلقه‌ای که میان نقطه آغاز زندگی و دستاوردهای سال‌های بعد ارتباط برقرار می‌کند.
از رنج یک مادر تا امید هزاران خانواده
برای درک مسیر زندگی و فعالیت حرفه‌ای دکتر محمدابراهیم پارسانژاد، شاید بهتر باشد بار دیگر به همان تصویر نخست بازگردیم: نوجوانی در جهرم که مرگ یکی از بستگانش را بر اثر خونریزی دید و با این پرسش روبه‌رو شد که آیا نمی‌شد جان او را نجات داد؟
سال‌ها بعد، آن نوجوان به پزشکی تبدیل شد که بخش مهمی از عمر حرفه‌ای خود را در حوزه زنان، ناباروری و طب تولیدمثل سپری کرد؛ حوزه‌ای که برای بسیاری از خانواده‌ها، با رنج انتظار، دشواری‌های درمان و امید به تولد فرزند پیوند خورده است.
از محله صحرا در جهرم تا دانشگاه تبریز، از بیمارستان‌ها و مراکز بهداشتی جهرم تا دانشگاه علوم پزشکی شیراز، و از کلاس‌های درس و اتاق‌های عمل تا مراکز علمی آلمان، مسیر زندگی او روایت تبدیل یک دغدغه انسانی به مسیری علمی و حرفه‌ای است.
در این مسیر، یک خاطره تلخ به انگیزه‌ای ماندگار تبدیل شد؛ انگیزه‌ای که او را به سوی آموختن، تجربه‌اندوزی، پژوهش و تلاش برای توسعه امکانات درمانی هدایت کرد.
دکتر محمدابراهیم پارسانژاد، پزشکی را از جهرم آغاز کرد، دانش تخصصی را در داخل و خارج از کشور گسترش داد و بخشی از آموخته‌های خود را در خدمت بیماران، آموزش پزشکان و توسعه طب تولیدمثل در ایران قرار داد.
شاید نتوان همه دستاوردهای چند دهه فعالیت او را در یک جمله خلاصه کرد؛ اما می‌توان گفت که در پس این مسیر طولانی، دغدغه‌ای انسانی حضور داشته است: اهمیت نجات جان مادران، توسعه دانش پزشکی و کمک به خانواده‌هایی که در جست‌وجوی فرصتی برای تجربه شیرینی فرزندآوری هستند.
روایت زندگی او، از همین منظر، فراتر از داستان پیشرفت یک پزشک است؛ روایت مردی است که یک فقدان در نوجوانی، نگاهش را به پزشکی تغییر داد و سال‌ها بعد، مسیر حرفه‌ای‌اش با امید به زندگی و آینده خانواده‌ها گره خورد.
از جهرم تا شیراز و از تجربه‌های نخستین سال‌های طبابت تا فعالیت‌های علمی در حوزه ناباروری، این مسیر یادآور آن است که گاهی یک پرسش ساده، اگر با دانش، پشتکار و احساس مسئولیت همراه شود، می‌تواند به راهی طولانی برای خدمت به انسان‌ها تبدیل شود.