جهرم خبر ـ هم‌زمان با ۲۰ مهرماه، روز بزرگداشت حافظ شیرازی، سه اثر پژوهشی حجت‌الاسلام والمسلمین سید مهدی دادور آیت‌اللهی در حوزه شرح، تفسیر و بررسی غزلیات حافظ معرفی می‌شود؛ آثاری که با رویکردهای ادبی، عرفانی و فال‌گونه، به تبیین مفاهیم و معانی اشعار این شاعر نامدار ایرانی پرداخته‌اند.
حجت‌الاسلام والمسلمین سید مهدی آیت‌اللهی از روحانیون، پژوهشگران و مترجمان باسابقه جنوب فارس است که در کنار فعالیت‌های دینی و فرهنگی، آثار متعددی در حوزه معارف اسلامی و ادبیات فارسی تألیف و منتشر کرده است. در میان آثار وی، سه کتاب با محوریت غزلیّات دیوان حافظ جایگاه ویژه‌ای دارند.
«حافظ ادبی»؛ نگاهی ادبیانه به اندیشه‌های ادبی حافظ
یکی از آثار این پژوهشگر، کتاب «شرحی ادبیانه و فال‌گونه بر غزلیّات دیوان حافظ» است که در سال ۱۴۰۰، در ۱۰۷۷ صفحه با شمارگان ۱۰۰۰ نسخه و به همت انتشارات جهان‌آرا تهران منتشر و از آن با عنوان «حافظ معنوی» یاد شده است.
این اثر بر اساس نسخه تصحیح‌شده دکتر سلیم نیساری تدوین شده و موضوعاتی همچون نوع و وزن غزل، اشاره به آیات قرآن کریم و احادیث نبوی، معنی و توضیح واژه‌ها، شرح بیت‌به‌بیت اشعار و پاسخ فال آن‌ها را در بر می‌گیرد. همچنین فهرست الفبایی کشف‌الغزل و فهرست کشف‌الابیات غزلیات حافظ از دیگر بخش‌های این کتاب است.
مرحوم حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر علی شیخ‌الاسلامی، استاد ممتاز ادبیات دانشگاه تهران، حافظ‌پژوه و چهره ماندگار عرصه فرهنگ اسلامی، مقدمه‌ای بر این اثر نگاشته است.
کتاب در چهار بخش شامل مقدمه دکتر علی شیخ‌الاسلامی، مقدمه شارح، کشف‌الغزل و کشف‌الابیات تنظیم شده است.
آیت‌اللهی در مقدمه کتاب، با اشاره به بررسی و مقابله نسخه‌های مختلف دیوان حافظ، توضیح داده است که در این پژوهش، معانی واژه‌ها به‌صورت پاورقی درج شده تا خواننده بتواند بدون مراجعه مکرر به بخش‌های دیگر، مفاهیم اشعار را بهتر درک کند. وی همچنین تأکید کرده است که در شرح و توضیح اشعار، تلاش شده زبانی ساده و روان به کار گرفته شود تا مفاهیم و مضامین اشعار حافظ برای مخاطبان قابل‌فهم‌تر باشد.
«حافظ معنوی»؛ نگاهی به اندیشه‌های عرفانی حافظ
اثر دیگر این حافظ‌پژوه، کتاب «شرحی عرفانی بر غزلیّات دیوان حافظ» است که در سال ۱۴۰۰، در ۱۱۱۳ صفحه. با شمارگان هزار نسخه و توسط انتشارات جهان‌آرا تهران منتشر شده و از آن با عنوان «حافظ معنوی» یاد شده است.
این کتاب با تمرکز بر جنبه‌های عرفانی و معنوی غزلیات حافظ، به شرح و تبیین گوشه‌هایی از اندیشه‌های عرفانی این شاعر بزرگ می‌پردازد.
کتاب یادشده در شش بخش شامل مقدمه دکتر غلامحسین دینانی، مقدمه شارح، غزلیات، شرح و توضیح واژه‌ها و اصطلاحات عرفانی، کشف‌الغزل و کشف‌الآیات تنظیم شده است.
از دیگر ویژگی‌های این اثر، توجه به دگرگونی‌های زبانی و معنایی واژه‌ها و ترکیب‌های به‌کاررفته در دیوان حافظ و بررسی ارتباط آن‌ها با زبان فارسی امروز است؛ رویکردی که می‌تواند در فهم دقیق‌تر مفاهیم ادبی و عرفانی اشعار حافظ برای مخاطبان مؤثر باشد.
نخستین چاپ «شرحی ادبیانه و فال‌گونه بر غزلیات دیوان حافظ»؛ شرح بیت‌به‌بیت غزلیّات حافظ
آیت‌اللهی پیش‌تر نیز در سال ۱۳۹۰، کتاب «شرحی ادبیانه و فال‌گونه بر غزلیّات حافظ» را بر اساس نسخه‌های قزوینی، قدسی، دکتر خانلری و دیگر نسخه‌های دیوان حافظ منتشر کرده بود.
این اثر در ۱۰۳۶ صفحه، با شمارگان سه‌هزار نسخه و به همت انتشارات جهان‌آرا انتشار یافت. از ویژگی‌های مهم کتاب، شرح و معنی جداگانه تمام ابیات است که امکان بررسی دقیق‌تر مفاهیم و دریافت معانی هر بیت را برای خوانندگان فراهم می‌کند.
حقیر مفتخرم در ۲۰ مهرماه ۱۳۹۰، در زمانی که در جایگاه مدیر مرکز جهرم‌شناسی بودم
طی مراسمی بسیار باشکوه در سالن فردوسی جهرم، از این اثر رونمایی و از تلاش‌های علمی و ادبی نویسنده آن تجلیل نمودم.
نگاهی به زندگی و فعالیت‌های علمی حافظ‌پژوه جهرمی
حجت‌الاسلام والمسلمین سید مهدی دادور آیت‌اللهی، فرزند مرحوم آیت‌الله سید فخرالدین دادور آیت‌اللهی، در سال ۱۳۱۷ در شهر لار متولد شده است. وی تحصیلات حوزوی خود را تا سطح خارج در حوزه‌های علمیه جهرم و قم ادامه داده و مدرک کارشناسی زبان انگلیسی را از دانشگاه تهران دریافت کرده است.
این پژوهشگر در طول فعالیت‌های علمی و دینی خود از محضر استادانی همچون امام خمینی(ره)، علامه طباطبایی و دیگر بزرگان حوزه بهره برده و بنا بر اطلاعات ارائه‌شده، بیش از ۵۰ اثر علمی و دینی در کارنامه خود دارد؛ آثاری که از جمله آن‌ها می‌توان به ترجمه قرآن کریم، ترجمه نهج‌البلاغه و ترجمه اصول کافی اشاره کرد.