جهرم خبر، گاهی یک دیدار، بیشتر از آنکه یک مراسم باشد، فرصتی برای ورق زدن بخشی از حافظه یک شهر است؛ آدم‌هایی کنار هم می‌نشینند که هر کدام، تکه‌ای از گذشته را به یاد دارند و با مرور خاطراتشان، تصویری کامل‌تر از یک دوره تاریخی می‌سازند.
دیدار صمیمانه با دکتر محمد اسفندیاری جهرمی از همین جنس بود؛ دیداری که به همت مؤسسه فرهنگی ـ مذهبی استاد حاج جهان مهین و به پاس سال‌ها فعالیت آموزشی، فرهنگی و اجتماعی این فرهنگی و استاد جهرمی برگزار شد و حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر محمدحسین مدبر، امام جمعه جهرم، جمعی از دوستان قدیمی، همکاران و شاگردان سالهای دور او را گرد هم آورد.
در این جمع، هر کس دکتر اسفندیاری را از جایی به یاد می‌آورد؛ یکی از کلاس درس، دیگری از روزهای مدیریت آموزش و پرورش، یکی از دبیرستان خواجه نصیر و دیگری از سالهای شکل‌گیری دانشگاه پیام نور جهرم. برای برخی نیز خاطرات به روزهای انقلاب و دفاع مقدس بازمی‌گشت.
همین تفاوت در خاطره‌ها، دیدار را از یک مراسم معمولی جدا می‌کرد. سال‌ها فاصله زمانی کنار رفت و جهرمِ چند دهه پیش، برای ساعتی دوباره در خاطرات حاضران زنده شد.
مردی که سالهای زیادی را پای تعلیم گذاشت
دکتر محمد اسفندیاری جهرمی، متولد شهریورماه ۱۳۱۹ در محله دشتاب جهرم، مسیر زندگی‌اش را در میان مدرسه، دانشگاه، فرهنگ و فعالیت‌های اجتماعی طی کرده است.
او دکتری مشاوره را از دانشگاه پونا در هندوستان دریافت کرده و دانشجوی دوره فوق‌دکترای علوم تربیتی ـ مشاوره نیز بوده است؛ اما کارنامه او تنها به تحصیلات دانشگاهی محدود نمی‌شود.
سالهای آغازین پس از پیروزی انقلاب اسلامی، بخشی از فعالیت‌های اجتماعی و اجرایی او را شکل داد. او نماینده کمیته انقلاب اسلامی جهرم در ادارات شهرستان بود و در نخستین دوره انتخابات شورای شهر پس از انقلاب نیز با رأی مردم جهرم به عضویت شورا درآمد و دبیر شورا شد.
ریاست دبیرستان خواجه نصیر جهرم، معاونت و سرپرستی آموزش و پرورش شهرستان، ریاست آموزش و پرورش استهبان و ریاست آموزش و پرورش ناحیه ۲ شیراز، بخشی از مسئولیت‌هایی است که در سالهای فعالیت خود بر عهده داشت.
در کنار این مسئولیت‌ها، سال‌ها به شکل افتخاری در جمعیت هلال احمر شهرستان جهرم خدمت نمود و در حوزه‌های اجتماعی و فرهنگی نیز فعالیت داشت.
قصه دانشگاهی که باید در جهرم شکل می‌گرفت
اما شاید یکی از فصل‌های مهم کارنامه دکتر اسفندیاری، به دانشگاه پیام نور جهرم بازگردد؛ مرکزی که راه‌اندازی و توسعه آن با نام او گره خورده است.
او دانشگاه پیام نور جهرم را راه‌اندازی و تأسیس کرد و ۱۶ سال ریاست این دانشگاه را بر عهده داشت. سال‌هایی که آموزش عالی در جهرم در حال شکل گرفتن و توسعه بود و این مرکز دانشگاهی به تدریج جای خود را در فضای علمی شهر پیدا می‌کرد.
ریاست دانشگاه پیام نور فیروزآباد نیز در کارنامه او قرار دارد؛ اما خاطره دانشگاه پیام نور جهرم برای او و بسیاری از کسانی که آن سال‌ها را دیده‌اند، بخشی از تاریخ آموزش عالی این شهر است.
سرپرستی مرکز مشاوره شهرستان جهرم، ریاست انجمن حمایت از زندانیان جهرم و مشارکت در بنیان‌گذاری صندوق قرض‌الحسنه فرهنگیان شهر جهرم نیز از دیگر فعالیت‌های اجتماعی او بوده است.
از جهرم تا پونا؛ دانشگاه فقط کلاس درس نبود
دکتر اسفندیاری عضو هیئت علمی بازنشسته دانشگاه پیام نور وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در مراکز مختلف آموزشی از جمله مرکز تربیت معلم جهرم، دانشکده علوم پزشکی جهرم، دانشگاه آزاد اسلامی واحد جهرم و مؤسسه آموزش عالی اندیشه تدریس نموده است.
سالهای تحصیل در هندوستان، فصل دیگری از زندگی دکتر اسفندیاری را رقم زد. او در دهه ۱۳۸۰ و در دوران تحصیل در هندوستان، ریاست دوره بیست‌وچهارم انجمن اسلامی پونا را بر عهده داشت و پنج سال نیز مسئول انجمن علمی انجمن‌های اسلامی پونا بود.
همکاری با اتحادیه‌های انجمن‌های اسلامی شبه‌قاره هند نیز در همین دوره شکل گرفت.
با این حال، بازگشت به جهرم، پایان فعالیت‌های علمی او نبود و همچنان به تدریس در مراکز آموزش عالی مشغول می باشد.
کتاب‌هایی که از کلاس بیرون آمدند
بخشی از آنچه دکتر اسفندیاری در سالهای تدریس و پژوهش آموخته و تجربه کرده، در قالب کتاب و مقاله باقی مانده است.
«روان‌شناسی رشد از ابتدا تا پایان حیات»، «داستان‌های محلی جهرم»، «بن‌مایه‌های روان‌شناسی در ادبیات»، «مراحل تربیت انسان» به زبان انگلیسی، «مطالعه تطبیقی آموزش فنی و حرفه‌ای برای جوانان بزهکار در ایران و هند» به زبان انگلیسی و «تاریخچه دانشگاه پیام نور جهرم از سال ۱۳۶۸ تا ۱۳۸۴» از جمله آثار و تألیفاتی است که در کارنامه علمی او قرار دارد.
او همچنین به عنوان استاد راهنما و داور پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد فعالیت داشته و مقالاتی از وی در مجلات و همایش‌های علمی منتشر شده است.
خاطراتی از روزهای جنگ
در میان خاطراتی که در این دیدار مرور شد، سالهای دفاع مقدس نیز سهمی داشت.
دکتر اسفندیاری در دوران جنگ تحمیلی راهی جبهه‌های نبرد شد و در عملیات‌هایی از جمله عملیات طریق‌القدس و آزادسازی بستان حضور داشت.
خاطرات آن سال‌ها نیز برای او تنها در ذهن نمانده است. روایت‌هایش از آن دوره در کتابی با عنوان «حماسه عملیات طریق‌القدس» گردآوری شده که برای چاپ آماده شده است؛ کتابی که قرار است بخشی از تجربه و خاطرات او از آن روزها را ثبت کند.
خاطره‌ای که به سال چهارم دبیرستان برمی‌گردد
در این میان، روایت حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر محمدحسین مدبر، امام جمعه جهرم، رنگ دیگری داشت؛ خاطره‌ای شخصی از سالهای نوجوانی و آشنایی با دکتر اسفندیاری.
امام جمعه جهرم در این دیدار از سال چهارم دبیرستان و نخستین آشنایی های خود با دکتر اسفندیاری یاد کرد؛ آشنایی‌ای که با شهید تخریب چی منصور شهریاری زاده در عملیات طریق القدس شکل قوی تری گرفت.
او در ادامه با اشاره به خدمات و فعالیت‌های دکتر اسفندیاری، به‌ویژه نقش وی در راه‌اندازی، تأسیس و مدیریت دانشگاه پیام نور جهرم، از سال‌ها تلاش این فرهنگی و استاد جهرمی در عرصه تعلیم و تربیت و آموزش عالی تقدیر و تکریم نمود.
وقتی شاگردان، استاد قدیمی را دوباره دیدند
حضور حاج محمدحسین پرنیان، فرماندار اسبق جهرم، آزاده سرافراز دکتر حمیدرضا فرجی‌نژاد جهرمی از همکاران دکتر اسفندیاری، خیر گرانقدر حاج عبدالرّسول مردانی از دوستان قدیمی، حاج جلال مقدم، بخشدار اسبق جهرم، اسدالله ضرغام‌پور، بازنشسته اداره آموزش و پرورش، حاج کرامت‌الله آبکار و جمعی دیگر، به این دیدار رنگ و بوی خاطره داده بود.
هر یک از این افراد، بخشی از گذشته را با خود به همراه داشتند؛ گذشته‌ای که گاه به یک کلاس درس، یک مدرسه، یک اداره، یک دانشگاه یا سال‌هایی از فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی جهرم بازمی‌گشت.
در چنین جمعی، فاصله میان «استاد»، «همکار» و «شاگرد» نیز کمتر می‌شود. آدم‌ها دوباره به سال‌هایی برمی‌گردند که هنوز بسیاری از اتفاقات امروز جهرم در آغاز راه بود.
مرکز مشاوره؛ ادامه راهی که هنوز تمام نشده است
دکتر اسفندیاری با وجود سال‌ها فعالیت آموزشی و مدیریتی، از فضای مشاوره و آموزش فاصله نگرفته است. او هم‌اکنون مدیریت مرکز مشاوره طلوع جهرم را بر عهده دارد؛ ادامه مسیری که سال‌ها پیش از کلاس‌های درس و فعالیت‌های آموزشی آغاز شد.
شاید همین استمرار، یکی از ویژگی‌های زندگی او باشد؛ اینکه هر فصل به فصل دیگری رسیده و مدرسه به دانشگاه، مدیریت آموزشی به فعالیت اجتماعی و تجربه‌های علمی به مشاوره پیوند خورده است.
بخشی از حافظه فرهنگی جهرم
این دیدار در نهایت، بیش از آنکه درباره یک کارنامه اداری باشد، درباره آدم‌هایی بود که بخشی از تاریخ آموزش و فرهنگ جهرم را ساخته یا در آن حضور داشته‌اند.
دکتر محمد اسفندیاری را می‌توان از نسلی دانست که سالهای زیادی از عمر خود را در مدرسه و دانشگاه و عرصه‌های اجتماعی گذرانده‌اند؛ نسلی که خاطراتش، از روزهای انقلاب و دفاع مقدس تا شکل‌گیری مراکز آموزش عالی، بخشی از تاریخ معاصر شهر را در خود دارد.
شاید ارزش چنین دیدارهایی نیز همین‌جا روشن شود؛ جایی که یک استاد قدیمی در میان دوستان، همکاران و شاگردان سالهای دور خود می‌نشیند و با هر خاطره، بخشی از گذشته دوباره به زبان می‌آید.
گذشته‌ای که اگر ثبت نشود، آرام‌آرام از حافظه شهر فاصله می‌گیرد؛ اما اگر روایت شود، می‌تواند برای نسل امروز، تصویری روشن‌تر از مسیری باشد که جهرم در چند دهه گذشته در آموزش، فرهنگ و فعالیت‌های اجتماعی طی کرده است.
سلام
چه زیبا بود این مطلب
بنده توفیق شاگردی در دانشگاه پیام نور جهرم در سالهای ۷۶ تا ۸۱ با ایشان را داشتم.
الان که در جهرم زندگی نمیکنم باز هم برای من این مرور خاطرات زیبا و دلنشین بود
ان شاالله همیشه سلامت و سربلند و پیروز باشند