جهرم خبر– کلمات، قدرتمندترین ابزارهای ارتباطی انسان هستند؛ اما این قدرت، دو رویِ سکه دارد. از یک سو کلام میتواند پلِ میانِ انسانها باشد و از سوی دیگر، میتواند به تیغِ کوچکی بدل شود که بر پیکرهی امنیتِ روانی و آرامشِ اجتماعی ضربه میزند. در شهرستان جهرم، آمارهای جدید نشان میدهد که این «تیغِ کلامی» به شدت بر کارِ دستگاه قضا سایه انداخته است.
در صدرِ لیستِ تنشها؛ اتهامِ تهدید
قاضی دهقان، رئیس دادگستری جهرم، در بررسیِ آخرین تحولاتِ قضایی شهرستان، از یک واقعیتِ تلخ پرده برداشت.
«تهدید» اکنون در جایگاه سومین عنوانِ پر تکرارِ اتهامات کیفری در جهرم قرار گرفته است. این یعنی در میانهی دعواها، مشاجرهها و اختلافاتِ روزمره، شمارِ افرادی که با استفاده از کلمات، دیگران را مورد تهدید قرار میدهند، به سطحِ نگرانکنندهای رسیده است.
اما مسئلهی اصلی، تنها «تعداد» پروندهها نیست؛ مسئله، «ناآگاهی» از ماهیتِ این رفتار است.
بارِ حقوقی؛ هزینهای که در لحظهی خشم دیده نمیشود
بسیاری از مردم، کلماتی را در لحظاتِ فورانِ خشم یا در جریانِ یک بحثِ ساده، به کار میبرند که از نظرِ قانونی، مصداقِ «تهدید» محسوب میشود.
قاضی دهقان با اشاره به این نکته، بر یک شکافِ بزرگ در آگاهیِ عمومی تأکید میکند: «مردم از بارِ حقوقیِ لفظی که به کار میبرند، بیاطلاع هستند.»
در نگاهِ عمومی، شاید جملاتی که در یک مشاجره گفته میشود، تنها «حرکاتِ کلامیِ عصبی» به نظر برسد، اما در نگاهِ قانون، هر لفظی که امنیتِ روانیِ طرف مقابل را هدف قرار دهد یا او را دچار ترس و اضطراب کند، میتواند واردِ چرخه هایِ قضایی شده و منجر به بازپرسی، برخورد قانونی و حتی مجازات شود. این «بارِ حقوقی» یعنی تبدیل شدنِ یک لحظهیِ از دست رفته از آرامش، به یک پروندهیِ طولانی، هزینهبر و گاه، ویرانگر برای آیندهیِ فرد.
از خشمِ لحظهای تا پیامدهایِ ماندگار
چرا تهدید کلامی در جهرم رواج یافته است؟ تحلیلِ این پدیده نشان میدهد که ما با «بحرانی در مدیریتِ هیجان» روبرو هستیم. وقتی فردی نمیتواند خشمِ خود را در مرزهایِ لفظیِ قانونی نگه دارد، در واقع در حالِ بازی با آیندهیِ حقوقیِ خویش است.
ضرورتِ بازگشت به «ادبِ کلامی»
کاهشِ این پروندهها، نیازمندِ یک «تحولِ فرهنگی» در نحوهی برخورد با اختلافات است. آموزشِ این نکته که «هر کلمه، یک اثرِ قانونی دارد»، میتواند از ورودِ هزاران پرونده به دادگستری جلوگیری کند.
اگر مردم بدانند که کلماتِ آنها در دادگاه، به عنوانِ «شواهدِ جرم» شناخته میشود، شاید در لحظهیِ خشم، قبل از رها کردنِ یک لفظِ تهدیدآمیز، به «بارِ حقوقیِ» آن اندیشیده و از ورود به مسیرهایِ پرپیچوخمِ قضایی اجتناب کنند.