جهرم خبر– خیابانهای شهر، آینهی تمامنمایِ نظمِ اجتماعی هستند. اما وقتی آمارها میگویند که «رانندگی بدون گواهینامه» پس از «توهین»، پرتکرارترین عنوانِ کیفری در دادگستری جهرم است، باید از لایهی آسفالت خیابانها عبور کرد و به عمقِ رفتارهایِ فردی نگریست.
قاضی دهقان، رئیس دادگستری جهرم، از ۲ هزار و ۸۵۶ پرونده در این سرفصل در یک سال گذشته خبر میدهد؛ عددی که بیش از آنکه یک آمارِ خشک قضایی باشد، هشداری برای امنیتِ خانوادههاست.
وقتی «خطر» دستکم گرفته میشود
شاید در ذهنِ بسیاری از رانندگانِ بدون گواهینامه، این فعل تنها یک «تخطیِ ساده از قانون» باشد، اما نگاهِ حقوقی به آن، تصویری متفاوت ترسیم میکند.
در نگاهِ قاضی دهقان، ریشهی این حجم از پروندهها در یک «شکافِ اطلاعاتی» نهفته است؛ بسیاری از شهروندان، «بارِ حقوقی» و پیامدهای فاجعهبارِ وقوعِ یک حادثه در حینِ رانندگیِ بدون گواهینامه را نمیدانند.
در تصورِ عموم، رانندگی بدون مجوز یک جریمهی ساده یا توقیفِ کوتاهمدت است، اما در واقعیت، بروزِ کوچکترین حادثه یا تصادف در این شرایط، وضعیت را از یک تخلفِ ساده به یک بحرانِ حقوقیِ پیچیده تبدیل میکند که گاه زندگیِ یک فرد و خانوادهاش را برای سالها تحتالشعاع قرار میدهد.
فرهنگسازی؛ کلیدِ طلاییِ خلوتشدنِ دادگاهها
تحلیلِ این ارقام حاکی از آن است که دستگاه قضا در جهرم، بخش بزرگی از توانِ خود را صرفِ رسیدگی به پروندههایی میکند که با یک «آموزشِ درست» و «اصلاحِ نگرش»، میشد اصلاً شکل نگیرند. اگر فرهنگسازی به درستی انجام شود و شهروندان نسبت به مسئولیتِ سنگینِ حقوقیِ نشستن پشت فرمان بدون مجوز آگاه شوند، میتوان انتظار داشت که ورودیِ پروندهها به شکلِ چشمگیری کاهش یابد.
این یک معادلهی دو سر برد است، از یک سو، با کاهشِ پروندههای مربوط به رانندگی، زمان و انرژیِ سیستمِ قضایی برای پرداختن به پروندههای کلانتر و احقاقِ حقوقِ بازمانده از عدالت آزاد میشود؛ و از سوی دیگر، امنیتِ جادهها و خیابانهای جهرم با کاهشِ رفتارهای پرخطرِ اینچنینی، ارتقا مییابد.
گذار از «اجبار» به «آگاهی»
راهکارِ کاهش این ۲۸۵۶ پرونده، فارغ از افزایشِ سختگیریهای فیزیکی، «تغییرِ باورهاست». تا زمانی که رانندگی بدون گواهینامه به عنوان یک «رفتارِ خطرناک و هزینهزا» در افکار عمومی جای نگیرد، تکرارِ این پروندهها دور از انتظار نیست.
دادگستری جهرم اکنون در خطِ مقدمِ مواجهه با این آسیب است، اما پیروزی در این میدان، تنها با همراهیِ رسانهها و خانوادهها ممکن میشود.