جهرم خبرـ تاریخ معاصر جهرم، نام عالمانی را در حافظه خود ثبت کرده است که علاوه بر جایگاه علمی، در عرصههای تبلیغ دین، مبارزه با استبداد، هدایت مردم و پاسداری از ارزشهای اسلامی نقشآفرین بودهاند. در میان این چهرههای ماندگار، نام آیتالله حاج سید احمد حقشناس جهرمی، فرزند عالم وارسته و معلم اخلاق، مرحوم آیتالله حاج سید ابراهیم حقشناس، جایگاه ویژهای دارد؛ فقیهی که عمر خویش را در راه تحصیل، تدریس، تبلیغ دین و حمایت از نهضت اسلامی امام خمینی(ره) سپری کرد.
آیتالله سید احمد حقشناس در سال ۱۳۱۸ در محله تاریخی گازران جهرم دیده به جهان گشود. نخستین درسهای علوم دینی را نزد پدر دانشمند خود فرا گرفت و سپس در مدرسه علمیه خان (زمانیه) جهرم از محضر استادانی همچون مرحوم سید محمد احمدی، مرحوم سید میرمحمدرضا اصفهانی، حاج شیخ محمد نمازی و دیگر عالمان این شهر بهره برد.
اشتیاق به فراگیری علوم حوزوی، وی را در سال ۱۳۳۷ راهی حوزه علمیه قم کرد؛ جایی که در مدرسه خان آیتالله العظمی بروجردی اقامت گزید و سالهای مهمی از عمر خود را به تحصیل علوم اسلامی اختصاص داد. این مسیر علمی در سال ۱۳۴۴ با عزیمت به نجف اشرف وارد مرحله تازهای شد. حضور در حوزه مقدس علوی، بهرهگیری از فضای علمی نجف و مفتخر شدن به پوشیدن لباس روحانیت به دست مرجع بزرگ جهان تشیع، آیتالله العظمی سیدمحسن حکیم، از مهمترین برگهای زندگی علمی او به شمار میآید.
وی پس از بازگشت به قم در سال ۱۳۴۶، تحصیلات عالی حوزه را ادامه داد و از محضر استادان برجستهای همچون مرحوم آیتالله سیدمحمدباقر سلطانی طباطبایی، مرحوم آیتالله سیدمحمد محقق داماد و حجج اسلام: مرحوم حاج شیخ حسن نوری همدانی، مرحوم سیدحسن بروجردی و به ویژه آیتالله العظمی میرزا هاشم آملی بهره برد؛ تا آنجا که به مرتبه اجتهاد متجزی در استنباط احکام فقهی دست یافت.
آیتالله حقشناس در کنار تحصیل، به سنت دیرینه حوزههای علمیه نیز وفادار ماند و همزمان با تحصیل، به تدریس علوم حوزوی از جمله در مدرسه علمیه خان جهرم پرداخت و شاگرد مفیدی را تربیت کرد.
پس از رحلت پدر بزرگوارش در مهرماه ۱۳۶۰، مسئولیتهای علمی و اجتماعی گستردهای بر عهده او نهاده شد. مراجع بزرگ تقلید از جمله حضرت امام خمینی(ره)، آیت الله العظمی گلپایگانی و بعد آیات عظام اراکی، مکارم شیرازی و دیگر بزرگان، اداره امور حسبیه، اخذ وجوهات شرعی و مسئولیتهایی را که پیشتر بر عهده مرحوم آیتالله سیدابراهیم حقشناس بود، به وی واگذار کردند. او همچنین اقامه نماز جماعت در مسجد آیتالله حقشناس و مسجد حاج آقا علی جهرم را بر عهده گرفت و سالها مرجع دینی و معنوی مردم این دیار بود.
زندگی آیتالله حقشناس تنها به فعالیتهای علمی محدود نماند. او از روحانیون فعال و همراه نهضت امام خمینی(ره) به شمار میرفت و از سالهای آغازین مبارزات انقلاب اسلامی، با سخنرانیها و منبرهای روشنگرانه، در تبیین اهداف نهضت نقشآفرینی کرد. همین فعالیتها موجب شد یک بار از سوی ساواک شیراز احضار و تحت فشار قرار گیرد، هرچند با پیگیری خانواده و برخی از ارادتمندانش، این پرونده مختومه شد.
نام این روحانی مبارز در اسناد و گزارشهای ساواک نیز بارها دیده میشود؛ از جمله در فهرست روحانیون فعال جهرم، امضاکنندگان بیانیههای حمایت از امام خمینی(ره)، نامه فضلای شیرازی مقیم قم به نخستوزیر وقت، تلگراف اساتید حوزه علمیه قم به هویدا و نیز درخواست بازگشت امام خمینی(ره) به کشور. همچنین در برخی اسناد، از او به عنوان روحانی فعال مرتبط با معلمان، آموزگاران و سخنران مذهبی در موضوع مقابله با نشریات و مجلات انحرافی یاد شده است.
احترام متقابل میان خاندان حقشناس و حضرت امام خمینی(ره) نیز از نکات قابل توجه زندگی این عالم جهرمی است. در دوران اقامت امام در نجف، مرحوم آیتالله سیدابراهیم حقشناس و فرزندش آیتالله سیداحمد حقشناس، با نگارش نامهای در معرفی حجتالاسلام شیخ عباس فرخی آبادهای، زمینه صدور اجازه امور حسبیه و اخذ وجوهات شرعی از سوی امام را فراهم کردند. همچنین در دوران تبعید امام، دفتر ایشان با مسئولیت آیتالله سیدمرتضی پسندیده، اجازهنامهای برای نمایندگی در امور حسبیه و اخذ وجوهات شرعی به آیتالله سیداحمد حقشناس اعطا کرد.
وی خطیبی توانا و سخنوری شناختهشده بود که علاوه بر قم، در شهرهای مختلفی همچون جهرم، آباده، گلپایگان، قروه و دیگر مناطق کشور به تبلیغ معارف اسلامی میپرداخت. در سالهای پایانی عمر نیز هر سال دو ماه محرم و صفر به دعوت جهرمیهای مقیم قطر، برای تبلیغ دین راهی دوحه میشد و این رسالت فرهنگی را تا واپسین روزهای زندگی ادامه داد.
سرانجام صبح پنجشنبه چهارم صفر سال ۱۴۲۰ هجری قمری، برابر با ۳۱ اردیبهشت ۱۳۷۸، هنگامی که در مقابل کتابخانه حسینیه جهرمیهای قطر حضور داشت، بر اثر سکته قلبی دار فانی را وداع گفت و به دیار باقی شتافت.
درگذشت این عالم وارسته، اندوهی عمیق در میان مردم جهرم و جامعه روحانیت بر جای گذاشت. پیکر مطهرش ابتدا در دوحه قطر تشییع شد، سپس به شیراز انتقال یافت و با استقبال گسترده علما، مسئولان و مردم استان فارس در فرودگاه شهید دستغیب بدرقه شد. سومین و باشکوهترین مراسم تشییع نیز در جهرم برگزار شد؛ آیینی که شهر به حالت تعطیل درآمد و با حضور گسترده مردم، علما و روحانیون همراه بود و پیکر این روحانی مردمی در میان اشک و سوگ مردم از مسجد آیتالله حقشناس تا گلزار شهدای فردوس تشییع و در کنار پدر، مادر و برادرانش به خاک سپرده شد.
در مراسم تشییع و بزرگداشت وی، شخصیتهای برجستهای همچون مرحوم آیتالله سیدحسین آیتاللهی، مرحوم آیتالله حسین شبزندهدار جهرمی، آیتالله علی کریمی جهرمی و جمعی از علمای فارس حضور یافتند و مجالس ترحیم متعددی در قطر، جهرم، شیراز و قم برای گرامیداشت یاد او برگزار شد.
از این عالم فرهیخته، مجموعهای ارزشمند از احادیث اهلبیت(ع) بر جای مانده است؛ اثری که میتواند با انتشار و تحقیق، بخشی از میراث علمی و معنوی او را در اختیار نسلهای آینده قرار دهد.
آیتالله سید احمد حقشناس جهرمی را میتوان از جمله روحانیانی دانست که علم، تبلیغ، مردمداری، مبارزه با استبداد و وفاداری به نهضت امام خمینی(ره) را در کنار یکدیگر جمع کرد؛ شخصیتی که نام او همچنان در حافظه دینی، انقلابی و فرهنگی جهرم زنده و ماندگار است.