جهرم خبر- مهدی رحمانیان| صبح هنوز کامل روی دشت ننشسته بود که چادرهای عشایری «ملکنو» حالوهوایی متفاوت به خود گرفت. نسیم آرامی میان دشت میچرخید و صدای خنده کودکان، جای سکوت همیشگی صبح را گرفته بود. اینبار نه کوچی در کار بود و نه جابهجایی گلهها؛ مقصد، سفری از جنس کلمه و خیال بود. دانشآموزان عشایری، با لباسهای محلی رنگارنگ و چهرههایی مشتاق، گرد هم آمده بودند تا روزی را تجربه کنند که محور آن کتاب بود؛ کتابی که قرار بود مهمان دل کوچنشینان شود.
در میان حلقههای کوچک کودکان، کتابداران نشسته بودند؛ کتابها ورق میخورد، قصهها جان میگرفت و دشت برای ساعتی تبدیل به کلاس درسی شد که سقفش آسمان بود. اردوی کتابخوانی، اینبار در دل طبیعت برگزار شد؛ تلاشی برای رساندن کتاب به جایی که شاید کمتر فرصت مواجهه مستقیم با آن فراهم میشود.
این گردهمایی فرهنگی، دومین دوره اردوی کتابخوانی عشایر جهرم بود که این بار در منطقه «ملکنو» بخش کردیان برگزارشد؛ برنامهای نیمروزه که تلاش کرد کتاب را به دل زیست کوچنشینی ببرد. در میان چادرها، کتابداران کنار کودکان نشستند؛ قصه گفتند، جمعخوانی کردند و دشت را به کلاسی تبدیل کردند که سقفش آسمان بود.
کتاب، مهمان چادرهای عشایر
مجتبی امیرزاده، رئیس اداره کتابخانههای عمومی جهرم، هدف این اردو را آشنا کردن دانشآموزان عشایری با کتاب و فرهنگ مطالعه میداند. به گفته او، نزدیک به ۹۰ دانشآموز در قالب گروههای مختلف در برنامههایی مانند قصهخوانی، جمعخوانی، کتابخوانی و فعالیتهای فرهنگی شرکت کردند؛ تجربهای که قرار است کتاب را از یک مفهوم رسمی به همراهی شیرین در زندگی روزمره تبدیل کند.
امیرزاده معتقد است وقتی کتاب در فضایی صمیمی و غیررسمی معرفی میشود، برای کودکان تبدیل به تجربهای شیرین و ماندگار خواهد شد؛ تجربهای که میتواند جرقه علاقه به مطالعه را در ذهن آنها روشن کند.
دشت، صحنهای برای قصه و خلاقیت
برنامههای فرهنگی اردو متناسب با سنین مختلف طراحی شده بود. حلقههای جمعخوانی، قصهگویی، اجرای تئاتر عروسکی، ساخت کاردستی، رنگآمیزی و بازیهای گروهی، فضای دشت را به محیطی پویا و سرشار از انرژی تبدیل کرده بود. مربیان و کتابداران در کنار کودکان، نقش آموزشدهنده و البته همراهی صمیمی را ایفا میکردند.
در کنار این فعالیتها، جشن تکلیف هفت دختر عشایری، لحظهای صمیمی و بهیادماندنی خلق کرد؛ مراسمی ساده و صمیمی اما سرشار از حس تربیتی و فرهنگی که با رویکردی فرهنگی ـ تربیتی اجرا شد و حالوهوای معنوی خاصی به برنامه بخشید.
همراهی فرهنگی و حمایت اجتماعی
بُعد حمایتی برنامه نیز قابل توجه بود. با مشارکت خیرین، ۱۰۰ بسته لوازمالتحریر میان دانشآموزان توزیع شد؛ اقدامی که لبخند رضایت را بر چهره کودکان و خانوادهها نشاند. همکاری هلال احمر، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و بهزیستی نیز به اجرای منسجمتر اردو کمک کرد.
اردوهای کتابخوانی؛ بخشی از یک جریان گستردهتر
اما این اردو تنها یک رویداد فرهنگی مقطعی نیست. علیرضا رحمانی، معاون امور کتابخانهها و همکاریهای ادارهکل کتابخانههای عمومی فارس، این برنامه را بخشی از یک جریان گستردهتر برای پیوند پایدار جامعه عشایری با کتاب معرفی میکند.
او توضیح میدهد که در حوزه خدمات فرهنگی به عشایر، چهار محور اصلی تعریف شده است که یکی از مهمترین آنها اردوهای کتابخوانی دانشآموزان عشایری است. این اردوها در مناطق بکر و کاملاً عشایری برگزار میشود؛ جایی که کتابداران مهمان خانوادههای عشایری میشوند و دانشآموزان از مناطق اطراف گرد هم میآیند. در این اردوهای نیمروزه، فعالیتهایی مانند ساخت کاردستی، قصهگویی، جمعخوانی، بلندخوانی و اجرای سرود انجام میشود تا یک تجربه کامل فرهنگی حول محور کتاب شکل بگیرد.
رحمانی میگوید این اردوها با برنامههای مکمل همراه است. یکی از این برنامهها «آب و کتاب» است؛ طرحی که با همکاری اداره امور عشایر و استفاده از تانکرهای آبرسان، نشریات و محتوای فرهنگی را به خانوادههای عشایری میرساند. برنامه دیگر «سفیر کتاب» است که در آن معلمان و راهبران آموزشی، کتابها را به نمایندگی از دانشآموزان از کتابخانهها دریافت و میان آنها توزیع میکنند تا ارتباط مستمر با مطالعه شکل بگیرد.
او همچنین از جشنواره کتابخوانی «هدهد سفید» نام میبرد؛ برنامهای که با هدف مشارکت فعال دانشآموزان عشایری در مطالعه برگزار میشود و پس از تکمیل فعالیتها، با اهدای جوایز همراه است.